Arkiv for august 2009

27
Aug
09

carpe diem: helg, blogg etc…

I dag reiser eg til fjells  for å leie ein retrett (retreat) for katolske studentar (og andre) – på Skirva i Tinn! Messe og tidebøner,  bibelforedrag, fjelltur, stille tid, fellesskap… Blir fint. Så det blir nok litt bloggpause frå i dag til sundag kveld. Kjem tilbake i bloggen med tankar om integrering, gettoar, val etc… God helg!

27
Aug
09

officium: Torsdag, 21. vike i det allmenne året, Jer 3,1-5; 19 – 4,4 (matutin)

”Berre vedgå di skuld” (3,13)

Gud lengtar etter å tilgje, etter at Israel skal kome tilbake til han. Men det førutset truskap mot sanninga. Inga forsoning utan innsikt om at vi har krenkt det som er heilagt: Gud, medmenneske, oss sjølve. Den saksvarande innsikten: ”Det du gjorde, var vondt, og det til gagns!” (v 5).

Til all lukke vil Guds tilgjeving alltid overgå vår evne og vilje til anger og sjølvinnsikt. Han  lengtar meir etter oss enn vi ofte gjer etter han. ”Eg tenkte de ville kalla meg far og aldri venda dykk bort frå meg”, seier Herren (3,19).

Gud gjev ikkje opp sine voner for oss. Mot alle odds. Difor nyttar det å vende om, å vende tilbake. Berre vedgå di skuld.

26
Aug
09

officium: Onsdag, 21. vike i det allmenne året, Jeremia 2, 1-25 (matutin)

”..fordi du gjekk bort frå Herren din Gud den tid han førte deg på vegen” (v 17)

Jeremia – den gråtande profeten. Ein typos på den lidande Messias. Han går i rette med folket for deira fråfall, men tek tragedien, opprøret og smerten opp i seg.  Han refser, men vi kan merke den såra kjærleiken i orda hans. Han er profeten, ikkje berre med Guds Ord, men med Guds hjarte.

Ingen ting er meir lagnadstungt og drastisk for eit folk og for eit menneske enn å gå bort frå Herren sin Gud. Det medvitne, overlagde brotet. Du sa: ”Eg vil ikkje tena deg lenger” (v 20). Tydeleg. Undervegs med Gud; han har funne deg, han har fylgt deg, du gjeng saman med han. Så slepp du taket. Vender deg bort. Går bort. For kvart steg aukar avstanden.

Berre to vegar no: Bort – eller tilbake.

23
Aug
09

homiletica: 21. sundag i det allm. året, St Dominikus krk., Joh 6, 60-69

Kjære brør og systre!

Vi tala sist sundag om at Jesu forkynning om seg sjølv som det levande brødet var ei utfordring til tru og vedkjenning. Han ville at dei som høyrde på og han og fylgde med han, skulle ta stilling, skulle gjere eit val. Som vi høyrde Josva sa det då han utfordra Israel som stod på dørstokken til det lova landet, på Jordans breidd; han stilte dei på val og sa: Har dere imot å tjene Herren, så velg i dag hvem dere vil tjene. Du ikkje vere kristen. Du ikkje vere katolikk. Dersom du synst at kristendomen og det med kyrkja er for drygt: Let go! Du er fri. Du kan velje.

Nettopp i dagens evangelium høyrer vi at Jesus reknar trua som ei vedkjenneande tru, som ei tydeleg og uttala tru. Ofte har vi i vår kultur idealisert det nølande og usikre og hylla tvilen. Stadig ser vi når det er snakk om tru og religion; å tru er dumt, å tvile er fint. Det er sant at Gud ikkje knekkjer det brostne strået elller sløkkjer den rykande veiken; det minste teikn til og den minste vilje til tru oppmuntrar han, tek han i mot.

Men er det likevel slik at vi brukar nølinga og det utydelege for å  skjule oss, brukar det til å skuve utfordringa frå oss? Dersom vi har vanskar med å tru; lat oss då ta fatt i det på ein konstruktiv måte, gjere noko med de, ikkje berre surre rundt i rundkøyringa utan å velje retning. Dersom vi slit med å tru, så lat oss seie som høvedsmannen: Herre, eg trur! Hjelp meg i mi vantru! Trua er eit dristig sprang, noko som overskrid våre menneskelege evner. Ånden er det som gir liv, kjøtt og blod er til ingen nytte, sa Jeus. Då han tala om å ta i mot hans ord, hans harde, utålelege tale. Og han held fram: Derfor var det også jeg sa til dere at ingen kan komme til meg uten at Faderen gir ham det i gave. Som den heilage Paulus seier: Ingen kan seia: ’Jesus er Herre!’, utan i Den Heilage Ande”(1 Kor 12,3).

Guds folk er eit vedkjennande folk. Det veit kvar det står: Jeg og min ætt, vi vil tjene Herren” sa Josva. Israel var Guds folk, men trua var ikkje noko sjølsagt, det var noko som måtte fornyast og uttrykkjast stadig på nytt. I den nye pakta, i kyrkja, er ikkje trua i det heile tatt knytt til nasjonalitet, til rase, til stamme. Kyrkja er eit folk av alle folk, ein nasjon av alle nasjonar, eit folk av vedkjennarar.

Vi ser det tydeleg i kyrkja sine gamle initiasjonsriter: Katekumenen blir uttrykkjeleg spurt om han vil gå vegen, om han er beredt til å fylgje Kristus. Og når han etter lang tids skulering og trening står ved døypefonten, blir han spurt: Forsakar du? Trur du? Der og då må han istemme kyrkja sitt Credo. Så blir han døypt. Slik var det i oldkyrkja. Slik blir det meir og meir også i vår tid. Massekristendomens tid er forbi.

Brør og systre! Alle som berre heng med i kyrkja av nasjonale og såkalla kulturelle grunnar, vil – i den tida vi lever i – stå i fare for falle av lasset når det røyner på, når presset blir stort. Det er stadig mykje snakk om kristne ”verdiar”, ”tradisjonar” og ”spiritualitet”. Vel og bra. Men framtidas kristne, framtidas katolikkar, vil vere kristne som kan sitt Credo, som lever ut dei nådegåvene og den utrustinga dei mottok i ferminga, som lar seg nære av evkaristien, som lar seg opplyse av Ordet. Framtidas kristne vil vere kristne som har eit teologisk fundament, som er liturgisk aktive og lever med i messa, som er diakonalt solidariske og sosialt innstilte. Som vågar å forplikte seg.

Eg veit kven eg trur på, seier Paulus. Vi trur og vi veit at du er Guds Heilage, sa Peter, på vegne av apostlane, på vegne av alle truande. Vi lever i ei tid då vi må gjere opp vårt bo, vite kva vi vil. Bror og syster:

Har du mot å følge Kristus hva det enn skal koste deg?/ Har du mot når verden håner og til motstand reiser seg?

I namnet åt Faderen og Sonen + og Den Heilage Ande. Amen.

21
Aug
09

officium: Fredag, 20. vike i det allmenne året, Jes 30, 1-18 (matutin)

”Lat oss vera i fred for Israels Heilage” (v 12)

Det kunne vere ei oppsummering av haldninga til tru og kyrkje i eit land som vårt. Tru inneber å sleppe Gud inn på seg. Særleg viss det er ei tru som eg ikkje sjølv rår over, ei tru som eg kan forme ettersom det passar meg. Kyrkja si tru.

Held vi kyrkja på avstand, er det òg lettare å halde Gud på avstand. Stundom, når eg går på gata i mi ordensdrakt, merkar eg at folk eg møter, i ein lynrask augneblink blir råka av tanken på Gud. Uforvarande. Nesten irriterande. Vanlegvis er det ytre romet i vårt samfunn heilt fritt frå slikt som kan minne menneska om Gud.

Å vere i fred for Gud. Den fråfalnes fred.

20
Aug
09

Torsdag, 20. vike i det allmenne året, Jes 11,1-17 (matutin)

”For landet er fylt av kunnskap om Herren, liksom vatnet dekkjer havsens botn” (v 9)

Slik er Guds-kunnskapen. Ikkje eit påtvunge regelverk, noko framandt og snevert. Men som eit hav, djupt og fullt av liv. Omfattande, ein overflod. Noko som er der heile tida. Noko du høyrer heime i. Ditt rette element.

Skaparverket turkar ut når Guds-kunnskapen blir borte. Andre tankar, annan kunnskap kjem i staden. Tankar som held Gud borte frå skapningen. Kunnskap som splittar og fragmenterer, som lærer oss korleis vi skal kontrollere, nyte og forbruke livet; kroppsleg, sosialt, økologisk.

Landet kjenner seg att i Guds-kunnskapen, i Ordet og i bøna. Det Ordet som skapte alt og som gjev skapningen form og meining. Utan Guds-kunnskapen turkar verda og mennesket ut, og landet vert The Waste Land, Det golde Landet.

Med Messias kjem fylden av Guds-kunnskapen tilbake til verda.

18
Aug
09

homiletica: 20. sundag i det allmenne året, 16/8-09, St Dominikus krk, Joh 6, 51-58

sist sundags preike/homilie. Sitat frå tekstane som vart lesne i liturgien, fylgjer lektionariet. Andre sitat er frå den nynorske bibelen…

Kjære brør og systre!

Vi høyrer svært ofte at kristendom eigentleg handlar om ”Jesu enkle lære”, og at kyrkja, ikkje minst den katolske, har omgjort henne til eit tungt dogmatisk system.
Men dette stemmer i alle fall ikkje med det vi høyrer i evangeliet i dag, eller med Johannes-evangeliet i det heile. I den tette teksten, henta frå Jesu tale i ein synagoge, kan vi spore ein heil serie med påstandaar om Jesu person og gjerning, påstandar som er tunge av trusinnhald, ja, av dogma.

For det fyrste:
Jesus er Menneskesonen, ein himmelsk skikkelse; han er guddomleg, pre-eksistent, han har alltid vore; han er det levende brød som kommer ned fra himmelen. Altså ikkje berre ein jordisk profet eller vismann. Det er Faderen, den Levende, som har sendt meg, [og som] det er ham jeg har mitt liv fra..seier Jesus. På talarstolen i synagoga står han som er Gud av Gud og Ljos av ljos; sann Gud av den sanne Gud (Nicenum).

For det andre:
Han er dessutan eineståande, han er Verdas Frelsar! Den éine, ikkje éin av mange. Det er samfunnet med han som gjev evig liv: Dersom dere ikke spiser Menneskesønnens legeme og drikker hans blod, finnes heller ikke liv i dere. Som han seier ein annan plass i Johannesevangeliet: Eg er vegen, sanninga og livet. Ingen kjem til Faderen utan gjennom meg (Joh 14,6).

For det tredje:
Han talar om evakaristien, nattverden, som sin kropp og sitt blod, på ein veldig konkret måte: Den som spiser mitt legeme og drikker mitt blod, han blir i meg og jeg i ham. Som vi kjenner det frå nattverdens forvandlingsord: Tak dette og ét det, det er min lekam... Her kan vi verkeleg tale om realpresens; at det evkaristiske brødet, nattverdsbrødet, verkeleg er Kristi kropp, og kalken verkeleg Kristi blod.

For det fjerde:
Jesu tale om dette viser oss også at han ser seg sjølv som eit offer for våre synder: Mitt eget legeme, hengitt for verden. «Hengitt for» – det er offerspråk. Sanneleg, seier profeten Jesaja om Messias; våre sjukdomar tok han på seg, og våre pinsler bar han… Straffa låg på han så vi skulle ha fred, og ved hans sår har vi fått lækjedom (Jes 53, 4-5). Det er dette offeret vi stadig på nytt feirar i messa og som nærer vårt liv. Han bar det vi ikkje makta å bere. Han er Lammet qui tollis peccata mundi, som tar bort verda si synd, som gir open veg, som gir blanke ark!

For det femte:
Ikkje minst høyrer vi i evangeliet i dag at tru på Kristus handlar om den kroppslege/lekamlege oppstoda, oppstoda av kjøtet, som det heiter i Credo. Den som spiser mitt legeme og drikker mitt blod, han får evig liv, og ham vil jeg oppreise på den ytterste dag. Det handlar om kroppen; Kristi kropp og vår kropp. Den kristne vona er ikkje berre åndeleg, ho er også kroppsleg, fysisk, materiell.

Kva peikar heile denne Jesu tale, denne undervisinga, fram mot? Jau, mot stillingstaking, mot vedkjenning. Jesus utfordrar tilhøyrararne til å ta stilling til hans ord, til kven han er. Hans ord vakte reaksjonar: Mange av læresveinane hans sa då dei høyrde dette: ’Dette er harde ord. Kven kan høyra på slikt?» Og mange tilhøyrarar og tilhengarar og sympatisørar forlet han. Så stod han der med ein flokk og sa: Vil de óg gå bort? (v 67).

Då svarar Peter. Han vedkjenner det som er den kristne trua, den katolske trua, kyrkja si trua: Herre, kven skulle vi gå til? Du har det evige livs ord og vi trur og vi veit at du er Guds Heilage (v 68-69). Altså Messias, Guds Son,

Brør og systre! Vi er alle kalla til å vedkjenne den fullstendige katolske trua! Kanskje blir vi ikkje martyrar, men i vår tid er det vårt kall å vere confessores, vedkjennarar! La det bli tydeleg kva du står for, kva du trur på. Vi kan ikkje overlate formidlinga av trua til prestane og og ordensfolket. Som katolsk kristen er du døypt og ferma til å vere apostel, og dermed til å vedkjenne den apostoliske trua, trua på han som er Guds Heilage og som har det evige livs ord! Ein diskret, anonym og pynteleg katolsk eksistens tar ikkje høgde for det som trengs i dag. Vi skal ikkje prakke trua på andre, men, sant å seie, trur eg ikkje det er den store risikoen for oss som er her.

I grunnen er det berre å vite kvar du sjølv står, kva som ber ditt liv. At du, trass alt, kan seie: -Dersom eg skulle forlate Kristus; kven skulle eg gå til? Han har det evige livs ord!

Som vi song i den bibelske inngangssalmen i messa: Herre, du er mitt vern/i din ære finner jeg all min kraft!”




kategoriar