Arkiv for januar 2011

31
Jan
11

homiletica: 4. sundag i året, St Svithun krk, Stavanger, Mat 5,1-12

Kjære brør og systre!

Det handlar om dei audmjuke i dag; om de fattige i ånden, som vi høyrde. Det er ikkje så lett å prøve å vere audmjuk; «eg er veldig audmjuk», liksom. Det blir feil.

Bibelen meiner noko heilt spesielt med dette: Dei audmjuke.  Søk Herren, alle ydmyke i landet, dere som gjør hans vilje, høyrde vi i den fyrste lesinga. Det er eit namn på dei fromme, dei verkeleg truande i folket. Heile Israel var Guds folk, utvald av han, i pakt med han. Men det å vere ein verkeleg israelitt, ein israelitt utan svik, som Jesus kalla ein av sine disiplar – det var noko som ikkje var automatisk. Eg er israelitt, alt OK; eller: eg er katolikk, alt OK, eg er prest eller pater, OK, spelar inga rolle om eg tar det så nøye.

Nei, midt i Israel, midt i Guds folk, var det nokre som tok trua si på alvor – som i virkeligheten bar alle dei andre. Bibelen, særleg profeten Jesaja, kallar dei for resten, den trufaste resten, som stubben av eit tre. Eller dei fattige.. Det var dei som ikkje lot seg lure av rikdomen og luksusen som kom då landet blei rikt og mektig. Det var dei som ikkje fylgde dei heidenske skikkane og rituala som folkeslaga rundt Israel praktiserte. Det var dei som forblei trufaste mot Israels Gud, også under okkupasjon eller i eksil, som Daniel – han som i Babylonia opna vindauget sitt mot Jerusalem, mot templet, og bad til Gud tre gonger om dagen, sjøl om det var forbudt. ”Dei fattige/dei audmjuke – det var dei som ikkje berre utførte reglane i lova til punkt og prikke, men som hadde eit hjarte fullt av tillit til Gud. Dei stolte på han, vona på han, var lydige mot han, påkalla han!

Det er desse som vi høyrde om:

Jeg lar det bli tilbake hos deg et armt og ydmykt folk. De skal ta sin tilflukt til Herrens navn…De skal ikke gjøre urett mer og ikke tale løgn. Ingen svikefull tale skal finnes i deres munn. De skal finne føde og hvile trygt, og ingen skal skremme dem.

Det var denne ånda som prega dei som på Jesu tid blei kalla  dei stille i landet . Til dette åndelege miljøet høyrde Maria og Josef, gamle Simeon i templet og profetkvinna Anna Fanuelsdatter, ho som, då ho blei enkje, vigde seg til faste og bøn og levde i templet dag og natt. Det var desse som venta på Messias og som tok mot Jesus då han kom. Det var i dette miljøet Jesus vaks opp.

Og det er nettopp i dette perspektivet vi skal forstå det når han seier til disiplane sine, slik vi høyrde i evangeliet, i sæleprisingane:

Salige er de fattige i ånden, for himlenes rike tilhører dem, Salige er de ydmyke, for de skal ta jorden i eie.. Salige er de som sørger…de barmhjertige, de rene av hjertet, de som skaper fred…

Dette er menneske som set all sin lit til Gud og som har sin rikdom i han. Slik er Jesu disiplar, slik er Guds vener til alle tider. Dei som er opne mot Gud og mot andre, som ikkje er lukka inne i seg sjølve. Menneske som har alt for mykje å ta vare på, går glipp av dette, går glipp av Gud og Guds rike. Dei har alt fått si løn, seier Herren. Du kan ikkje tene både Gud og mammon; mammon, dvs alle dei materielle resursane som finst i livet. Derfor var dei fyrste kristne slik vi høyrde i den andre lesinga:

Ikke mange mektige, ikke mange av edel byrd. Men de som i denne verden går for tåper, dem har Gud utvalgt for å gjøre de vise til skamme … for å gjøre til intet de som er noe, så ingen dødelig skal ha noe å rose seg overfor Gud.

Det var husslavar og galeislavar, det var soldatar og vanlege folk. Dersom nokon var rik, måtte han dele sin rikdom med dei andre, for pengehugen er rota til alt vondt, seier apostelen. Ja, i urkyrkja i Jerusalem hadde dei t o m  felles kasse, slik at alle kunne få hjelp. Dersom nokon var klok og lærd, måtte han bruke sine talent til det beste for andre.

Brør og systre! Vi treng alle slags folk i kyrkja, men her må alle finne seg i å vere på like linje; uansett nasjonalitet, uansett bakgrunn, uansett livshistorie, uansett utdanning og karakterar, uansett stand og stilling. Å vere katolikk, er ikkje ein ekstra ”fin” måte å vere kristen på. Av og til kan det ha blitt oppfatta slik her i Noreg; difor er eg glad for alle som er komne frå andre land og vist oss at å vere katolikk, er noko vanleg, for vanlege folk. Å vere ein katolsk kristen, betyr nettopp å vere ein vanleg kristen. Vi er eitt folk, ein familie; kyrkja er katolsk, for alle, alle som vil gå Guds veg. Prestane, biskopane, kardinalane og paven –dei er alle tenarar, vi er alle Guds barn, noko større kan vi ikkje vere. Vi er alle syndarar som treng å gå til skriftemål. Vi er alle tiggarar som ber til Gud om det vi treng: –Lat namnet ditt helgast, lat riket ditt koma, lat viljen din rårda, gjev oss i dag vårt daglege brød, forlat oss vår skuld, før oss ikkje ut i freisting!

Vi får alle ta i mot den same Kristus i Evkaristien. Han er vårt liv, vårt alt, 

..han som Gud har gitt oss til å være vår visdom, ja, vår rettferdighet, vår helligelse og vår befrielse, – så det skal være som det står skrevet: ’Den som roser seg, skal rose seg av Herren!’

 Å vere audmjuk er difor å seie:

 Jeg har valgt å gjøre selskap med Guds enkle vandringsmenn/ det får koste hva det vil, men jeg må hjem til himmelen!

29
Jan
11

officium: laurdag, 3. vike i det allmenne året: 5 mos 32,48-52; 34,1-12 (matutin)

«Og han gravla han nede i dalen i Moab, midt for Bet-Peor» (34,6)

Reisa var over for Moses, han kom til målet, men ikkje i mål. Guds ven var han, likevel. Gud går tett ved sida til Moses heile vegen. Den ufattelege, overveldande, han som Er – i Mose liv er han påtakeleg, som eit anna menneske. Han gravlegg Moses; ein Gud med hender og spade. Gud, gravaren.

For Guds næraste vener viser Gud seg slik: Ein som er like ved, heilt naturleg, ein konge som sjølv sit rett over bordet med deg. Ein som kan grave ei grav når det trengs. Han blir liketil, som du – og du blir ein del av hans mysterium, som Moses:  «Til denne dag har ingen visst kvar grava hans er» .

28
Jan
11

carpe diem: siddis for tre dagar

Er nemleg i Stavanger denne helga. Skal vere med på eit korseminar i Hillevåg krk (DNK), leia av organist/kantor Terje Hadland. Så skal eg òg ha messer og preike her i St Svithun krk (den katolske kyrkja i Stvgr) i morgon kveld og sundag føremiddag. 

Hit kom eg med toget frå Oslo i ettermiddag. Sol og snø heilt til Sira og Dalane -så bærre marker og mildver så snart vi nærma oss Jæren. Stille hav i vest, duvande i låg januarsol. Eg har innstallert meg i gjesteromet i St Svithun, hatt ein avtale ute og feira messe på festen for St Thomas Aquinas OP. Stille kveld med førbuingar etter det. No. Måndag retur til Oslo.

27
Jan
11

officium: torsdag, . vike i det allmenne året, 5 ms 30 (matutin)

«Sjå, i dag har eg lagt fram for deg livet og det gode og døden og det vonde…» (v 15)

Israels tru førutset aktiv stillingstaking. Eit val må gjerast. Vi står ikkje berre midt opp i det daglege med sine hendingar og oppgåver. Vi har evne til å sjå framover. Mennesket har medvit om framtida. Fordi det er fritt. Fordi livet er ei vandring, ei ferd, frå start til mål. Vi skal vekse, formast. Livet er eit kall og ein veg.  

Fridom og ansvar er ei gåve frå Gud: «Sjå, eg legg fram for deg…»  Kvar dag går det to vegar ut frå livet ditt. Kvar dag må vi velje.

24
Jan
11

carpe diem: trist dag

Tungt, sidt regn over indre Sunnmøre i dag; is, grus og smeltebekker overalt. Gråtande dag. Slik kjenner eg det også; Maria Amelie, saman med Eivind, er skyssa ut av landet. Eivind er ein kjenning, så det gjer det litt nærare, sjølsagt, men det triste dreiar seg òg om alle dei andre som har opplevd og opplever det same. 

For alle desse må det takast eit krafttak no. Noas og Amnesty fortener ros, og alle andre grupper – som kyrkjene – må vise flagg. For ein meir human asyl – og innvandrarpolitikk.

23
Jan
11

carpe diem: sunnmøre midt i verda

På plass. Og på beina, etter at eg fekke ein ras runde med omgangssjuke på heimvegen. Plutseleg uggen i magen då eg gjekk frå tog til buss på Åndalsnes, og på Sjøholt, der det er ventrom, måte det brekning til, Reisa vidare med bussen innover fjorden og over til Stranda frå Liabygda gjekk greitt, men vel framme på Standa var det å leggje seg rett ut på sofaen, urven i kroppen. Berre eitt å gjere: la kroppen jobbe sjølv for å bli frisk, halde alle distraksjonar unna. Kjende at det snudde seg, og etter ei natts kvild, var eg frisk og sprek, om enn litt tom i holdet. Ukrutt forgår «kje lett, eg har gode genar.

I dag stod eg bra tidleg opp og drog dei fem mila til Ålesund og messa i Vår Frue kyrkje. Eg preika og presiderte (forretta) med pastor Johannes (Hung), soknepresten,  som ville vere konselebrant i dag. Tjøkkfull kyrkje. Alt for lita. Alltid veldig fint å vere der, nettop fordi det ikkje er noko ekstra, men rett og slett ein Guds familie som tek del i liturgien av full hals og heilt hjarte.  Born, unge, mannfolk og kvinnfolk, foreldre og besteforeldre.Og alskens nasjonalitetar. Som snakkar ei blanding av kurs-norsk og sunnmørsdialekt: «Jeg kan ikkje…». Ungane og ungdomen er sjølsagt heilt sunnmørske. 

Det viste seg at det var folk heilt frå Kina i dag. Ei ung, kinesisk kvinne kom til Molde for eit par år sidan, som utvekslingsstudent; der traff ho ein trøndar og saman har dei busett seg i Brattvåg (i Haram) og jobbar der, i Hydraulik/Rolls Royce. No hadde ho mora og bestemora på vitjing, begge er katolikkar. Dei snakka berre kinesisk, men det blei tolka og vi fekk ein interessant samtale. I byen der dei bur, mellom Beijing og Shanghai, var det éi katolsk kyrkje før; no spreier det seg utover med nye kyrkjer og kyrkjelydar. 

På ferja frå Magerholm til Aursnes (Sykkylven) gjekk eg ned i salongen under den kjappe overfarten. To ungdomar slapp seg ned på stolane ved sida av meg og spurde rett på kven- og kva eg var. Eg sa eg var dominikanarbror – og då var samatalen igang. Dei gjekk begge på Vestborg (kristen vidaregåande skule på Stranda) og hadde vore på møte i Ålesund. Den eine var pinseven, den andre sokna til Misjonssambandet. Andreas og Bendik (same namnet som  paven, faktisk) .Vi skjøna kvarandre.  Eg skjøna ikkje minst kor viktige slike unge kristne er for å vidareføre kristen tru her i landet!  Pinsevenen var opphavleg frå SørKorea, den andre sunnmørsk i hud og hår.  Men begge veit kven dei trur på. Typisk med den opne haldninga ein finn hjå unge kristne i dag. Privilegium å treffe dei. Guds verd er stor, han har sine vener over alt. -Gud vere med deg, sa Andreas då vi gjekk ut på dekk. -Det same! Sa eg.

I dag

21
Jan
11

carpe diem: rask heimreis

Ein weekend på Sunnmøre, litt familekontakt. Mor mi bur på Stranda, 88 og greier seg sjølv, men syskena mine – som bur Bodø og Trondheim – og eg prøver å sjå innom et par gonger i året. Siste romjula var eg, som kjent, i Frankrike, så heimreisa blei no. Tilbake i Oslo tysdag.

Som vanleg og som regel tek eg toget. Akkurat no går det raskt bortover Lesja og Lora før vi tippar ned i Romsdalen. Turen opp Gudbrandsdalen er alltid ei oppleving. Skodda over Mjøsa letta, opp dalen blir det stadig ljosare og alt er som ein grafisk komposisjon, ein litografi i tre fargar; brunt, kvitt og gråbrunt. Alle husa er Gudbandsdals-brune og resten gjer seg sjølv. Brune felt av hus, brunkvit skravering av berr lauvskog med lett rim over, store, kvite flater av snødekte enger og bakkar og lange drag av høgfjell lengst oppe.

Eg søv litt, les (Knausgårds «En tid for alt»,  skulle ha lese boka for lengst, sjølsagt..), tenkjer, pratar litt med sidemannen.  Heimover. Eit godt ord.




kategoriar