Arkiv for september 2011

30
Sep
11

carpe diem: mikkelsmesse, sykkeltur, vestover…

Eg sette Mac-en att på skrivebordet i cella onsdag ettermiddag – pumpa sykkelen (som stadig er min DBS-tur-racar frå åttitalet) og la i veg til Drammen for å vitje Siri og Dag Tofteng med veslejenta Mathea. Mildt og fint, men skya vêr. Lit t dårleg merking av sykkelløypa her og der, men det gjekk med berre eit par blindvegar og returar. Traséen er stort sett gamle E18. Éin times kaffipause i Asker, og så gjekk det lett over Lierskogen og raskt ned dei gamle Lierbakkane, bortover sletta og over Drammmenselva, brei og blank som Donau.

Triveleg kveld med vener, altså. Dagen etter -i går, torsdag – var det klårt og skarpt så eg venta til lufta varma seg litt og ga meg avgarde. No ut mot Spikkestad og Røyken med  fyrste stopp ved Røyken kyrkje; ei vakker, lita mellomalderkyrkje. Sol og fagert gjennom fine bygder. Lauvskogen har fått fargar og lyser i dei grangrøne åsane. Eg trilla etterkvart ned mot Åros (ved Oslofjorden), kosta på meg nokre ekstra kilometer denne strålande dagen, drar meg forbi Nærsnes, Slemmestad til Nesbru/Holmen med matytkt der, nede på ei lita brygge i småbåthamna. Berre å lene seg tilbake og la haustsola varme seg. Raskt trakk inn til Oslo etterpå.

Bra med denne kviledagen(!) etter tett weekend med messer og preiker.

I går var det Mikkelsmesse, festen for erkeenglane, Mikael, Gabriel og Rafael. Viktig å feire og markere denne gamle merkjedagen. Mikjelsmøss, sa dei heime på Sunnmøre.  Englane er Guds skaparverk, for han har skapt «alle synlege og usynlege ting» (Nicenum). Vi er så sekulariserte at vi har avfolka den usynlege, himmelske verda. Protestantar er så fixerte på at berre Jesus skal omtalast, at dei  har gløymt både englane og helgnane. Men Gud blir ikkje større om ein fjernar hans skapningar og tenarar. Han er «Herren Sebaot», «Allhærs Gud», og Bibelen er full av englar frå fyrst til sist. Kjerubar, serfafar, livsvesen, truner, herredøme , erkeenglar, verneenglar, tenande ånder….

Lat oss ikkje overlate englane til diffus nyreligiøsitet og «engleskular». Englane høyrer med i den triumferande kyrkja, ecclesia triumphans, i det heilage samfunnet, communio sanctorum.  

Just no sit eg på Gardermoen og ventar på å entre fly til Bergen. Har oppgåver der i helga og måndag. Meir om det. Her har du ein bøn til verneengelen, omsett frå den klassiske Angele Dei-bøna:

Du Guds engel/vakt meg, vern meg/i di omsorg styr og vern meg/med Guds Ord opplys og lær meg. Amen

28
Sep
11

officium: onsdag, 26. vike i det allmenne året, fil 2,12-30 (matutin)

«Om eg sjølv skal ofrast medan eg gjer mi heilage teneste og ber dykkar tru fram som offer, så er eg likevel glad, og eg gleder meg saman med dykk alle» (v 17)

Her ser Paulus si apostelteneste som ei liturgisk teneste og som ei presteleg offerteneste. «Heilag teneste» er norsk omsetjig av det greske «leitourgia» og «offer» er «thysia», blodoffer, noko som fører tanken til martyriet. Han kallar seg ein anan stad «Jesu Kristi prest mellom folkeslaga» (Rom 15, 16).

Dette viser den evkaristiske (takkseiande) og lovprisande retninga og grunntonen i apostolatet og forkynnartenesta. Resultatet av forkynninga skal gjevast som ei fri gåve til Gud. Forkynnnaren driv ikkje verving for eigen popularitet, eller eit privat firma for eigen profitt.

Han er Guds og alles tenar.

 

27
Sep
11

homiletica: 26. sundag i det allmenne året, 25/9-11, St dominikus krk, matt 21, 28-32

Kjære brør og systre!

Det handar om omvendinga, om bota i dag. Jesus kom med eit kall til omvending – og han sende apostlane ut med denne bodskapen: -Vend om, for Himmelriket er nær! Og han sa:

-Messias skal lida og stå opp frå dei døde tredje dagen, og i hans namn skal omvending og tilgjeving for syndene forkynnast for alle folkeslag.

 På Pinsedagen er Peter fyrste mann ute med dette. Han forkynner, og folket spør:

-Kva skal vi gjera, brør? Peter svara: Vend om og lat dykk døypa i Jesu Kristi namn, kvar og ein av dykk, så de får tilgjeving for syndene, og de skal få Den heilage Andens gåve. (Apgj 2,37-38).

Andens gåve, tilgjeving for syndene, dåpens bad –porten til alt dette er altså bota, omvendinga, konversjonen.

Jesus forløpar, Johannes døypar, forkynte òg bot: -Vend om og ber frukter som svarar til omvendinga, sa han! Det Jesus vil seie, er at det er den faktiske omvendinga og livsforandringa som tèl, ikkje formalitetar og posisjonar. Israels folk, og særleg dei som skulle halde oppe Guds-trua i folket, som yppersteprestene og folkets eldste, slik vi høyrde det, dei vende ikkje om. Dei tenkte kanskje: -Vi tilhøyrer Guds-folket, vi er prestar og lærarar, alt er på plass. Dei, derimot, som var tydelege, skinbarlege syndarar, forstod og innrømte at dei trong å gjere bot, at dei trong nåde – og mange av dei trudde på Jesus som Messias og begynte eit nytt liv saman med han.

–Johannes viste dere rettferdighetens vei, seier Jesus til øvsteprestane og dei eldste, -og dere trodde ham ikke; skatteoppkrevere og skjøger derimot, de trodde ham.

Jesu ord betyr sjølsagt ikkje at det er Ok med pengejuks og prostitusjon, han kallar jo nettopp mennesket til å vende seg frå sitt gamle liv, leggje det bak seg. Det han seier, er at det er ikkje utgangspunktet, forhistoria eller livshistoria di som tèl, men kva du vil gjere med det, kva slags framtid du vil velje. Du kan få ein ny start, uansett kven du er, viss du svarar Ja til kallet, viss du tar utfordringa, viss du tek i mot Guds nåde. Den nåden som slettar ut alt. Som profeten Jesaja ropar ut:

Kom, lat oss gjera opp vår sak! seier Herren. Om syndene dykkar er som purpur, skal dei verta kvite som snø; om dei er raude som skarlak, skal dei verta kvite som ull (Jes 1,18).

Eller som profeten Jeremia sa i lesinga:

-Når den ugudelige vender om fra sin ondskap og gjør det som er rett og rettferdig, da skal han berge livet. Han så alle synder han hadde gjort, og vendte om fra dem. Derfor skal han ikke dø, men leve.

Jeremia tok nettopp oppgjer med den tanken at det er fortida, familien, slekta, historia di  som avgjer, at du så å seie er dømt til din skjebne. Nei, du er ansvarleg, du er fri, du kan gjere eit oppbrot. Du kan vende om. Det nyttar!

Mange har sagt nei til Gud, mange har gitt etter for det som er mot Guds vilje, det som er synd. Men så angrar dei – og nei-et blir forvandla til Ja! Og mange har sagt Ja til Gud – i dåpen, ved ferminga, ved klosterlovnadane eller ordinasjonen, eller i ein bevega augneblink! Og så blei det ikkje meir, sakte glei ein bort, det blei med orda.

Brør og systre! Å vere prest, ordensbror- eller syster, katolikk eller å vere rekna med av godtfolk – det gjev ingen forrang hjå Gud utan vidare. Det inneber eit ansvar, ei forventing – og det er resultatet som er avgjerande. På den andre sida: Har vi gått oss fast i ei rutinetru, kjennne vi at vi går på tomgang, har vi mist motet eller blitt kyniske og oppgitte – berre la det skure den tida eg har igjen – då skal vi vite at det nyttar, at det store, heilage NO står ope. Livshistoria vår, dei bitre erfaringane og nederlaga kan ta motet frå oss. Men husk: Det er berre eit pust, ei kort tid, i forhold til det evige livet, til det som er målet vårt; Himlenens rike, samfunnet med Gud, fullbyrdinga av vårt kall som menneske. Det er ikkje for seint å ta fatt på det, det er ikkje for seint å gjere nei-et til eit Ja.

Kanskje har vi alle grunn for å seie med salmen i dag:

 

-Kom ihu din godhet, din miskunn, Herre, for den er fra evighet. Glem min ungdoms synder, se til meg, Herre, i din kjærlighet,

 

 

 

27
Sep
11

officium: tysdag, 26. vike i det allmenne året, fil 1,27-2,11 (matutin)

«Tenk ikkje berre på det som gagnar dykk sjølve, men tenk òg på det som gagnar andre»  (2,4).

Omtanken for andre – altruismen.  I dag er det mange som ser slik menneskeleg åtferd som eit reint evolusjonært fenomen. Vi har utvikla denne åtferda fordi det «løner seg» i overlevingskampen.

La det vere klårt at dette er noko heilt anna enn den frie, etiske haldninga vi møter både i den kristne tradisjonen og i mange andre etiske tradisjonar. I kristen tru er sjølvoppgjevinga for «den andre» eit grunnmotiv. Og meir enn eit motiv: Jesu Kristi liv og føredøme, inntil døden.

Livet er gåve. Difor kan du utan redsle gje av deg sjølv, gje ditt eige. Du lever ikkje på kostnad av andre. Gud held deg oppe.

26
Sep
11

officium: måndag, 26. vike i det allmenne året, Filipparane 1, 12-26 (matutin)

«For meg er livet Kristus og døden ei vinning»  (v 21).

Dette er eit av dei store orda i Bibelen, ja, i historia. For oss som kjenner dei, er det lett å bli for vane med dei, så vi ikkje fattar dimensjonane. Eit menneske frå antikken som uttrykkjer seg personleg, så intimt, med så høg føring. Og relasjonen er til ein historisk person han har møtt som den levande Gud sjølv, i kjøt og blod: Jesus nasarearen.

Det er møtet på Damaskusvegen som strålar gjennom dette ordet.  «Då han ikkje hadde langt att…stråla det brått et ljos frå himmelen ikring han» (Apgj 9,4).  Sidan såg han alt i det ljoset.

Noko nytt var kome inn i historia: Det djupt personlege og det guddomlege var samanknytt.

23
Sep
11

officium: fredag, 25. vike i det allmenne året, esek 40,1-4;43,1-12;44,6-9 (matutin)

«Og Herrens herlegdom drog inn i templet gjennom den porten som vender mot aust» (43,4)

Templet er Herrens bustad. Han som fyller himmel og jord, tilseier sitt nærvere i verda. For vår skuld. Guds inste vesen forblir utilgjengeleg for skapningen, men hans utstråling, hans enerigi, hans herlegdom kan vi nærme oss og få del i. Ljos, safir, eld, kraft, kjerubar, livsvesen – Esekiel opplever  alt dette grensesprengjande som eit teikn, ei synleggjering av den himmelske og guddomlege verda.

Til sist syner Gud seg i Sonen, han som kjem frå aust, som Solrenninga, som  Morgonstjerna. «Han er utstrålinga av Guds herlegdom og biletet av hans vesen, og han ber alt med sitt mektige ord» (Hebr 1,3). Alt som «strålar» i verda, alt som ber bod om det gode, det vakre og det sanne, kjem frå Han.

Han «dreg inn» i verda, inn i kyrkja, inn i livet ditt, med sin herlegdom.

22
Sep
11

officium: torsdag, 25. vike i det allmenne året, esek 37,15-28 (matutin)

«Eg reiser min heilagdom mellom dei for alltid» (v26).

Esekiel er tempelprofeten, presten. Hans visjon er  Guds folk i Guds nærleik. Eit fornya og reinsa folk som kan stige fram for Gud i tilbeding og påkalling (v 28) . Eit folk som er omslutta av den himmelske herlegdomen, det overveldande og ufattelege.

Dette peikar fram mot fullendinga i «dei siste tidene», slik den hl Johannes ser det i sitt syn: «Sjå, Guds bustad er hjå menneska. Han skal bu hjå dei, og dei skal vera hans folk, og Gud sjølv skal vera hjå dei. Han skal vera deira Gud» (Op 21 3).




kategoriar