Arkiv for juni 2010

30
Jun
10

officium: onsdag, 13. vike i det allmenne året, 2 sam 4,2-5,7 (matutin)

«Du skal vera hyrding for folket mitt, du skal vera fyrste over Israel» (5,2)

Her ser vi rota til den bibelske Messias-tradisjonen. David er urbiletet; han fører striden for folket, han er hyrding og fyrste for det. Dette gjer han på Guds vegner; det er Gud som gjev folket siger, det er Gud som er hyrdingen, det er Gud som er kongen. David er også den som inntek den uinntakelege jebusittarborga og gjer byen til Jerusalem, fredsbyen, gudsbyen, byen med Sion-klippa, byen for templet og Guds-næveret. 

Gudsfolket har konsolidert seg. Gud lagar seg eit bruhovud i verda. Frelseshistoria kan gå vidare. Gud kjem til oss no, men han har gått denne lange vegen for å kome hit.

28
Jun
10

nota bene: Sekulære fellesrom

Fyrst publisert i Signert-spalten, Klassekampen, laurdag 26/6-10….

I eit integreringspolitisk stunt nyleg, lanserte Sosialitisk Venstreparti (SV) eit framlegg om fleire sekulære fellesareal i samfunnet. Der skal sekulariteten hevdast som ei aktiv målsetjing, noko som inneber forbod mot religiøse symbol, det vere seg hijab eller kross på halsen. Tanken er at det sekulære er lik det nøytrale og difor bra for integreringa.

Det er merkjeleg kor seigliva denne tankegangen er. Det har sett seg i det norske medvitet at vi har det meste felles her i verda bortsett frå religion, og at religiøs ulikskap eller usemje står i ei særstilling. Når berre religionen er nøytralisert, blir alt nøytralt og greitt. Sannsynlegvis botnar dette i at norsk mentalitet, i alle fall på det politiske og ideologiske planet, er djupt ukomfortabel med tru og religion som noko meir enn private synsmåtar og personlege haldningar. Religion som praksis er ein uvant med og redd for.

Redsle for det framande og ukjende pregar samfunnet vårt meir og meir. Kontroll, sikring og overvaking blir stadig viktigare. Vi får ein fryktkultur med religion som det fremste fryktobjektet. FrP har vore den sterkaste eksponenten for dette, men no prøver også SV å fange opp det populistiske fryktpotensialet. Det er dumt.

For å kome vidare må vi for det fyrste innsjå at sekularitet ikkje er det same som nøytralitet. Meir og meir framstår det sekulære som ein bestemt posisjon med ideologiske føringar. Det innber ein verdidom om religion som noko som må kontrollerast og haldast i sjakk meir enn andre samfunnsfenomen. Og det priviligerer dei ikkje-truande som forvaltarar av felleskapen og av opne arenaer i samfunnet. Truande menneske vil ikkje lenger la seg stigmatisere på denne måten. Dei vll ikkje bli sett på som villdyr som må temjast av andre.  Sjølvsagt må det vere lov å ha eit sekularistisk og kritisk syn på religion og sjå han som fårleg og skadeleg. Men det må lyse raudt dersom ein vil formalisere dette synet som eit politisk prinsipp vi alle skal bøye oss for.

For det andre må freistnadene på politisk marginalisering av religion jekkast ned. Ein må innsjå i kor høg grad dei religiøse tradisjonane har forma vår kulturelle og politiske historie og kor viktig det er for mange borgarar som livsfundament og identitet. Mange, også i Noreg, ynskjer ikkje å bli integrerte på kostnad av si religiøse tru.

Vi er nøydde til å finne ein måte å leve saman på der tru, livssyn og overtydingar av mange slag får spele med utan at vi køyrer over dei andre. Det vil skape diskusjon og spenningar, men det er ei utfording vi er tvungne til å ta i eit liberalt samfunn. Spelereglar må vi ha, men dei kan ikkje dikterast einsidig av dei minst truande.

For det tredje blir det stadig tydlegare at integrering ikkje berre har med islam og immigrantar frå andre land å gjere. Kva med oss andre? Vil SV at katolske ordenssystre skal kvitte seg med sine drakter og hovudplagg når dei er utandørs? Skal det bli forbod mot munkekutte på torget eller prestekrage på puben eller fotballtribunen? Skal vi oppfattast som ein fåre for samfunnsfreden dersom vi ikkje heng trua igjen i garderoben?

Det bryt på djupt vatn i det norske samfunnet på desse områda. Lenge har det vore rimeleg kontrollert og disiplinert – mest fordi tydeleg truspraksis har vore så sjeldsynt. Etter som synleg trusliv er kome for å bli, kjem angsten og aggresjonen opp til overflata. Det skaper dessverre også angst og aggresjon hjå den andre parten – og den vonde sirkelen er etablert. Å gå inn for å sekularisere fellesroma i samfunnet, opplever eg som utriveleg sabelrasling.

Meiningskampen når det gjeld religion og samfunn er på langt nær over og er i ferd med å bli ein politisk nevrose. Sekularismen er  dårleg terapi  fordi han gjev seg ut for å representere den  objektive posisjonen, sjølve ”samfunnet” i rein form. Vi treng andre signalord og andre strategiar for finne måtar å leve saman på. Det verkar på meg som vi ikkje vågar å kome fram med dei meir djuptsitjande intensjonane; korvidt vi ser på religionen si aktive og offentlege rolle som eit overgangsfenomen, noko vi må takle og tole så lenge det varer.

Både truande og ikkje-truande bør innsjå at ”dei andre”  ikkje har tenkt å forlate landet og at vi må dele på plassane, som dei vi er og slik vi ser ut.

27
Jun
10

carpe diem: Holmlia, Son…

Som sagt; i ettermiddag var det messe på Holmlia, der St Hallvard sokn låner (leiger?) den lutherske kyrkja til messe, kvar sundag kl 1700. Litt sommarferie-modus, så ikkje så fullt som vanleg. Her i Holmlia er det stor katolsk og muslimsk befolkning, og det er planar om å byggje katolsk kyrkje i området.

Skulle gjerne hatt ein dominikanar-kommunitet, eit lite kloster, her i denne drabantbyen (eg er jo gamal drababantbyprest). Her er det mange truande menneske, sosiale og kulturelle brytningar og variasjonar, eit miljø som er annleis enn i A4-Noreg. Bli kjend med folk, stikke inn om puben eller snackbaren, rusle i gatene mellom blokker og butikkar. Her bør kyrkja vere. Ei katolsk og kristen fornying vil gå ut frå slike plassar, trur eg. Her er det ikkje nok med «kulturkatolisisme».

Eg gjekk eit slag bortom torget og litt rundt omkring. Der kom det to karar, ein i sommarlett, kvit kaftan, som mi eiga kutte; afrikansk av opphav, tydlegvis. Saman med ein kamerat som trilla barnevogn; den kvite bønekalotten røpa at han (også) var muslim. -Hei! God dag! helsa dei, strålande! -God dag, eg er katolsk pater, bur i kloster i Oslo, har hatt messe her, kjekt å treffe folk, sa eg. -Ja! sa han med hua; du må kome og besøke oss i moskéen! -Ja, vi trur på Gud, begge, sa eg, – og her ute er det mange som trur på Gud. -Ja visst, og religionen seier ikkje at vi skal drepe, det er feil, svara han, med klar appell også til dei av hans eigne som måtte gi inntrykk av det. -Du må besøke oss. -Gjerne, sa eg. Ha det bra, God bless! -Ja, ha det bra du også!  For oss begge var dei ei glede  å møtast. På streeten i Holmlia.  Holmlia – ein  møteplass. Gud har eit godt blikk til Holmlia si…

Så køyrde eg Eirik, som bur i Son og kom til messe her, heimatt. Dagens middag blei ein burger  på kaikanten i Son. Strålande junisol og fri sikt utover Oslofjorden som opnar seg her. Frisk vind, men lunt bak sjøhuset der vi sat. No sit eg i hagen hos foreldra, har sett litt på VM-kampen mellom Argentina og Mexico; futt, fart og lidenskap med desse latinarane, ikkje den nordeuropeiske robotteknikken. Ikkje at eg har peiling, men litt legg eg merke til, hehe…

Dette er eit sivilsert hus, med trådlaust nett, så eg får tasta ned og sendt ei lita sommarkveldshelsing her frå ytre Viken (Hestviken). Sant å seie, er det nok meir Kardemommeby enn mellomalderstemning her no for tida. OK, på tide å vende nasen innover til Oslo igjen. Skoddedottar frå Skagerak kjem smygande inn og kjøler ned kvelden. Men høgt oppe er det stadig ljos, lett midtsommarhimmel…

27
Jun
10

homiletica: 13. sund. i året, St Dominikus krk, Luk 9,51-62

Kjære brør og systre!

Vi høyrer i evangeliet i dag at Jesus styrte sin skritt mot Jerusalem. Den målmedvitne Messias. Han visste kva som skulle hende, han visste kvar han skulle, han visste kva som var hans kall i verda. Han skulle gje livet sitt for oss og for alle.

På vegen møter han menneske. Nokre av dei skjøna kva det handla om, dei hadde høyrt om han som var på veg til Jerusalem, dei hadde kanskje venta på at han skulle kome forbi, dei hadde kanskje gått ut til vegen der han skulle passere. Då er det ein som stig fram og seier til han: Jeg vil følge deg, hvorhen du så går! På den tida ville det seie: ”Eg veit du er ein rabbi, ein magister, ein meistar, ein lærar- i visdom,  i vegen til Gud. Eg vil bli din elev, med andre ord: eg vil gå med deg, kvile med deg, ha måltid saman med deg, bu saman med deg, memorere det du seier, etterlikne det du gjer. Slik vil eg finne vegen; din veg er min veg, kva du enn går”.  Å seie: -Eg vil fylgje deg! var å skrive seg inn i ein skule. Ein vandrande skule.

Då skulle vi tru at Jesus berre er kjapp til å notere han i medlemsregisteret; ein ny tilhengar til statistikken. Her er det ingen krav, her er det berre å slenge seg med!  Men nei. I staden er det kaldt vatn i blodet: Revene har hi, og himlens fugler har reder, men Menneskesønnen har ikke det han kan helle sitt hode til”. I denne skulen melder du deg på med livet som innsats. Vil du verkeleg det?

Rundt neste sving er det han sjøv som seier: Følg meg! Bli min elev; eg ser at du har guts til å greie det, viss du vil. Så kom svaret: La meg først gå og begrave min far!” Så naturleg, så fint, så rett, så omsorgsfullt. Må berre ordne dette fyrst – så blir eg med. Fullstendig uventa – for han som høyrde det då – og endå meir for oss no – er magisterens suverene svar: La de døde begrave sine døde, men gå du ut og forkynn Guds rike!. Det same gjentok seg; ein annan ville slå fylgje, men ville fyrst si farvel til dem der hjemme. Så fint, så naturleg, så rett, så omsorgsfullt, så rimeleg. Men så skjér Ordets sverd igjennom, så det blinkar i eggen; alt no når du har ytra ynsket om å fylgje meg, har du gitt deg på veg; her er det ingen uforpliktande smaksprøver, her kan du ikkje sikre deg, her må du vite kva du vil, eller i det minste ville finne det ut, på alvor, her kan du ikkje gå framlengs og baklengs på same tid. For: Ingen som legger hånden på plogen og siden ser seg tilbake, er skikket for Guds rike.

Brør og systre: Herrens skule held fram, han vil ha elevar, disiplar, lærevseinar også i vår tid! Nokre skal ta det heilt ut, bryte opp frå heim og alt som er vel og bra, og gå med, slik ein gjer i klosterlivet. Nokre skal verkeleggjere det i ekteskap og familie og vanleg arbeidsliv. Også der er det nok av tilsynelatande viktige ting som hindrar oss i å leve vårt liv som eit kristent kall. ”Eg vil gjerne vere katolikk, men…” ”Eg vil gjerne gå til messe, men…” Eg vil gjerne gi av mine midlar til kyrkja, til dei fattige, men…”

Brør og systre: Guds rike er ikkje eit ”om-og-men”-rike. Det er eit ”fylg meg”-rike! Det vil ikkje seie at du skal kaste deg hovudstups ut i store prosjekt. Å love er lett, å halde er vanskeleg, som kjent. Du skal tenkje over kva det inneber å svare på kallet; vite kva du vil. Og så kan du gå.

Vi katolske kristne i dag, i dagens Noreg, må nettopp vite kva vi vil. Vi får ikkje med oss alt. I dåpen, i ferminga, i prestevigsle og i klosterkall – vi har alle lagt vår hand på plogen. Herren har kasta si profetkappe over skuldrane våre og han seier, som Elia til Elisja: Du vet hva jeg har gjort med deg. Ser vi oss tilbake, eller er vi skikka for Guds rike, for det målmedvitne livet? Lik han som ”uten å nøle styrte sine skritt mot Jerusalem?

Bror og syster;

Har hånd du lagt på Herrens plog/da se deg ei tilbake… Vil gråten kvele røsten/så tenk på gyldne høsten!

27
Jun
10

carpe diem: skrive, skrive…

Stille her ei stund… Denne vika har eg stort sett site i klosteromgangen og skrive, med stablar av bøker. Av Arne Garborg. Fordi eg skal levere ein artikkel til ei bok som skal kome ut om han i år, og deadline nærma seg plutseleg! 🙂

Ute har det vore-/er det nydeleg junivêr, med det gylne sommarljoset over kaskadane av grønt og – langs fjorden – lysande blått.

I dag: Høgmesse her (sjå utlagt preike) og no i ettermioddag på Holmlia, som vikar for presten i St Hallvard. Tysdag reiser eg til Sunnmøre. Meir om det.

27
Jun
10

officium: laurdag, 12. vike i det allmenne året, 1 sam 26 (matutin)

«Sjå, her er spydet ditt, konge» (v 22)

David kunne ha gjort ende på Saul der han låg og sov med spyde stukke i jorda. David tok det med seg, og gav det tilbake, for å syne at han ikkje gjorde det han hadde kunna gjere. Spydet vart et pant på den frie godleiken.

Det gode er det gode vi gjer for dets eiga skuld. Utfrå den djuapste forpliktinga i oss. Skadar du andre, skadar du deg sjølv, gjer deg mindre enn du er. Verda er full av den destruktive logikken: Du har såra meg, difor har eg rett til å såre deg.

I staden for å fylgje den urgamle lova om hemn, let David spydet vere ubrukt. I staden tala han ut med Saul. Andlet til andlet då dagen grydde.

Oftare skulle vi seie: Sjå her er spydet ditt, bror.

21
Jun
10

officium: måndag, 12. vike i det allmenne året, 1 samuels bok 17 (matutin)

«…fylkingane åt den levande Gud» (v 26 )

Gjetarguten David veit kven han representerer; difor vågar han å tale djerve ord mot holmgangskjempa Goliat som hånar Israels-folket.

Den gongen galdt det fyrst og fremst ytre makt og kamp om livsrom i landet. Men det har òg ein åndelege dimensjon som stadig er aktuell.  Gud er ein levande Gud, ikkje ein stammeguddom blant andre, ikkje ein teologisk eller filosofisk teori.

Vi har å gjere med han som har skapt verda og som stadig skaper og opprettheld alt som er. Gud er ikkje ein støttespelar for våre særintereser, men han som vi skuldar sjølve livet og som vi alle skal svare for. Goliat som David.

Når vi skjønar det, er det ikkje miltær styrke eller politisk makt  som tèl. Då kjem ein langt med tru og åndeleg vågemot og nokre småsteinar frå eit bekkefar.




kategoriar