Arkiv for september 2010

29
Sep
10

discursus: Mikkjelsmesse – om englane og den usynlege verda

 

I dag er det Mikkjels-messe. Festen for erkeenglane Mikael, Gabriel og Rafael og alle englar. Den 2. oktober er minnedagen for verneengelen (skytsengelen).

 Det rår både veksande interesse for- og forvirring om englane sin plass i kyrkja, i teologien og  i trua. Avvisinga av nyreligiøs englelære har fått mange til å tru at englane er avskaffa i kyrkja, at det dreier seg om overtru gamle mytar som vi er ferdige med.

Dette blir så knytt til debatten om kontakt med dei døde (spiritisme), og mange protestantisketeologar synest å meine alt livet etter døden er noko vi nesten ikkje skal befatte oss med. 

Her er det bra at katolsk (og ortodoks) lære har ein ryddig og stadig fasthalden tradisjon. Helgnane (som vi skal kome tilbake til ved Helgemesse (Allehelgen)-tid ), er ikkje dødningar som vi manar opp av dødsriket gjennom «medium» for å avtvinge dei løyndomar.  Helgenkulten – at vi ærar helgnane som føredøme og bed om deira forbøn hjå Gud – høyrer saman med læra om communio sanctorum (samfunnet av dei heilage), slk det er uttrykt i dei felleskristne trusvedkjenningane. Dei heilage er levande i himlen, i den sigrande kyrkja, saman med engleskaren, i Guds nærleik, dei er  «skya av vitne» som omgjev oss, som fylgjer med oss (Hebr 12,1ff). 

Gud er ikkje einsam i sin himmel; han er Herren Sebaot, allhærs Gud. Englane er Guds skapningar; for Gud har skapt omnia visibilia et invisibilia (alle synlege og usynleg ting), slik det òg står i trusvedkjenninga (Nikenum); «den usynlege verda» er like reell som den synlege.  Sekularisert teologi og trusliv, slik vi ofte møter det i vår kultur, har nesten gløymt dette. Også når ein talar om «skaparverket». Vi har fått eit reduksjonistisk syn både på skapinga, på røyndomen og på vårt eige liv. 

Det finst kjerubar, serafar, livsvesen, troner, makter, herredøme, erkenglar, englar som tener Gud i hans skaperverk og hans verdsstyre, ja, i livet til kyrkja og den eisnkilde truande(Hebr 1,7). Alle Guds born har ein engel som «alltid ser Faderens åsyn», seier Jesus (Matt 18,10).  Englane – Guds sendebod – er overalt med i Bibelen; dei lovsyng og tilbed (Jes 6), dei kjempar med Jakob (1 Mos 32,24ff), dei går føre Israel og strir for det ( 2. Mos 14,19), dei prisar Gud over Betlehemsmarkene, (Luk 2,8ff) dei syner seg for menneske slik dei gjer det for Manoah og kona hans (Dom 13,2ff), Sakarja, Josef og Maria (Luk 1 og 2; Matt 1); dei styrkjer Jesus i Getsemane (Luk 22,43), dei velter steinen frå og helsar dei som kjem til den tome grava på påskedag (Matt 28,1ff), dei frir apostlane ut av fengslet  (Apgj 5,19)osv… 

Erkengelen Mikael er sigerherren over demonane og deira fyrste ( Jud v 9; Op 12,7,ff; Sak 3,2)  Noko som minner oss om at det også finst vonde åndsmakter og englemakter; englar som har falle frå sin Skapar (Efes 6,10ff;). Mikael (mi-ka-el)  tyder «Kven er som Gud?» Det er eit namn fullt av fred og trøyst. Vi har all grunn til å takke Gud for englane og bed om deira vern og om at dei må gripe inn forat Guds rike og alt godt skal vinne fram. 

Så ta fram att biletet  av engelen over barnesenga dersom du har fjerna det- eg har ein liten ikon av den hl Mikael som har fylgt meg i tretti år – og ta det fram i trua di og i livet ditt.

Advertisements
28
Sep
10

officium: tysdag, 26. vike i det allmenne året, fil 1,27-2,11 (matutin)

«Så gjeld det berre at de lever eit liv som er Kristi evangelium verdig» (1,27)

Denne setninga traff meg og vekte meg i dag. Det  er mange grunnar til å skjerpe seg i si livsførsle, fyrst og fremst at det gode er eit mål i seg sjølv, til Guds ære og til det beste for nesten vår.  Ansvaret for trua sitt omdøme i verda burde også stramme oss opp. Det gjeld sjølsagt alle som har eit offentleg kall, men òg alle som ber namnet «kristen».

Det forpliktar. Vi er dei einaste ambassadørane Kristus har i verda.   I medvitet om dette bør vi møte kvar dag og alle menneske.

27
Sep
10

officium: måndag, 26. vike i det allmenne året, Filipparbrevet 1,12-26 (matutin)

«»Eg har hug til å fara herifrå og vera saman med Kristus..» (v23).

Paulus sit i fangenskap i Roma; han veit at livet hans heng i ein tråd. Han vil møte Kristus, men kjenner òg at han framleis har ei teneste å gjere her på jorda. Orda viser klårt at kristen tru reknar med eit liv, ein eksistens, etter døden. På oppstoda sin dag skal vi nyskapast med kropp og sjel, men før den dagen, har vi eit liv i Guds nærleik i vente, dersom vi døyr i trua på Kristus. «Sæle er dei døde som døyr i Herren heretter» (Op 14,16). 

Døden er ikkje det siste.

25
Sep
10

officium: laurdag, 25. vike i det allmenne året, esek 47,1-12 (matutin)

«Og sjå, det rann vatn fram under dørstokken på austsida av huset» (v 1)

Templet, Guds bustad og fotskammel, ligg profeten -og presten – Esekiel på hjarta. Esekiel er også dei grensesprengjande synene sin profet; han ser noko av Guds ufattelege og forunderlege vesen; at Gud er heilag, vil seie at han er annleis enn alt. Templet er både den konkrete bygningen – og samstundes eit mysterium, ein visjon. Profeten ser Guds livgjevande nærvere i skaparverket. Templet løyner sjølve livskjelda. Frå Guds nærvere flyt livet fram: «Alle levande skapningar som det kryr av, skal få leva alle stader der denne kjelda renn» (v 9). 

Slik Johannes sjåar ser det seinare: «Engelen synte meg ei elv med livsens vatn; klår som krystall renn ho ut frå trona åt Gud og Lammet» (Op 22,1).

Utan Gud, døyr verda.

25
Sep
10

officium: fredag, 25. vike i det allmenne året, esek 40,1-4; 43,1-12; 44,6-9 (matutin)

«Dei sette sin dørstokk attmed min, og sin dørstolpe attmed min, så det berre var ein vegg mellom meg og dei» (43,8)

Esekiel siktar til det kongelege palasset, som var reist like ved templet. Kongane og miljøet rundt dei var ofte innfallsporten for avgudsdyrking, for livsførsel, sed og skikk som fjerna folket frå Israels Gud og hans paktsvilje. «Dei gjorde mitt heilage namn ureint», seier Esekiel. Templet og tenesta der blei ståande som eit minnesmerke over noko dei hadde forlete, noko dei ringeakta og ikkje tok så nøye. Gud blei ein framand for folket sitt.

For Esekiel er ikkje Gud berre ein fjern figur, Han gjev ikkje berre ei lov, men vil bu midt i folket, i heilagdomen. Difor må templet gjenreisast og den heilage tenesta der fornyast. Det kan berre skje dersom folket helgar seg og vigslar seg til eit liv i Guds nærleik.

Djupast sett, er det Guds-folket som er Guds hus, Guds heilagdom.

23
Sep
10

officium: torsdag, 25. vike i det allmenne året, esek 37,15-28 (matutin)sklj

«Då skal folkeslaga sanna at eg er Herren, som helgar Israel, når min heilagdom er mellom dei for alltid» (v 28)

For Esekiel er dette sjølve fullbyrdinga av Guds plan med Israel: Ikkkje berre at Gud talar til folket og gjestar det i visse situasjonar, men at Guds heilagdom er planta i deira midte. Templet og tibedinga, offeret og gudstenesta; slik syner Gud seg i sitt velde, si prakt, sitt underfulle og ufattelege vesen. 

Folket sitt liv skal gjennomstrålast og pregast av dette. Eit heilagt folk, eit presteleg folk, eit folk som skjønar at mennesket er kalla til å halde høgtid.

23
Sep
10

officium: onsdag, 25. vike i det allmenne året, esek 37,1-14 (matutin)

«Tal profetisk over desse beina, og sei til dei: De turre bein, høyr Herrens ord!» (v 4)

Dei turre beina i dalen som blir ikledde sener og kjøt – eit varsel om oppstoda frå dei døde, oppstoda av lekamen. Oppstoda er ein nyskaping, eit skapingsunder. Gud svik ikkje sitt skaparverk; det fysiske og kroppslege har del i vona. 

Gud skaper ved ordet sitt. I nyskapinga som i den fyrste skapingsakta: «Då sa Gud»! «Han tala, og det skjedde, han baud, og det stod der»(1 Mos 1,3; Sal 33,9). Guds ord er alltid eit profetisk ord. Det skaper noko nytt, det er i forkant av alt som elles hender, det endrar det som ser fastlåst ut, det opnar dører som synest stengde, det flerrar mørkret så  vi ser ting tydeleg. I verda, i historia, i livet vårt.

Alt som er turt og dødt, i oss og rundt oss – måtte Gud nå det med sin tale i dag!




kategoriar