Arkiv for november 2010

30
Nov
10

homiletica: 1. sund i advent, st dominikus krk, matt 24,37-44

Kjære brør og systre!

Advent handlar om Jesus Kristi gjenkomst; adventus domini, Herrens parusi, hans tilsynekomst. Han kom og tok på seg ein tenars skapnad; vart som ein slave, lydig til døden, døden på ein kross. Han skal kome igjen. Amen. Han skal då kome i sin herlegdom, i si kraft, si allmakt, sitt kongelege velde; då skal alle kne bøye seg for han – i himlen, alle englane; på jorda, alle menneske; i djupet, alle demonane og maktene. Og alle skal sanne: Jesus Kristus er Herren, til Gud, Faderens ære. For ein dag det blir! Den dagen kjem; det er sikrare enn alt, jamvel sikrare enn døden, som vi elles reknar for det sikraste av alt; for Messias kjem att midt i livet, midt i den daglege donten: Som vi høyrde:

To menn kan være ute på marken og den ene blir tatt med, mens den andre står igjen; to kvinner kan være i ferd med å male korn, og den ene blir tatt med, mens den ene står tilbake. Så våk da!

Slik skal det vere i ”Menneskesønnens dager”. Det er slik Jesus omtalar dei siste dagane for verda, dei siste dagane av tida, av historia. Han kalllar seg Menneskesonen – som nettopp er ein gamal jødisk tittel på ein himmelsk figur som opptrer i endetida, det er ein messiastittel, som nettopp står for hans guddom, slik vi les hos profeten Daniel:

Så såg eg i nattsynene mine: Sjå, med himmelens skyer kom det ein som var lik ein menneskeson. Han gjekk bort til den gamle av dagar og vart ført fram for han. Han fekk herredøme, ære og rike…Hans velde er eit evig velde, det skal ikkje forgå; hans rike skal aldri gå til grunne (Dan 7,13ff).

Brør og systre!  Mange kristne, ikkje minst i dei etablerte, gamle kristne landa i Vesten, har eit noskå svett og forlegent forholdt til dette, til bodskapen om Kristi kome i glans, til at denne verda, dette sæculum, skal ta slutt, at Guds rike skal bryte inn. Kanskje fordi vi er blitt så altfor bundne til denne verda? Kan vi få det betre enn her? I den gamle liberalteologien vart alt guddomleg med Jesus plukka bort; alt som blei igjen, var noko som likna mest på ein velfrisert, tysk, religiøs humanist. Seinare oppdaga den nytestamentelege forskinga at Jesus framstod i si samtid som ein apokalyptisk profet, ein endetidsprofet; ein som forkynte ei ny verd og samla seg eit folk – eit folk av alle som trudde på han og som ville fylgje etter han. 

Det var denne trua som gav martyrane mod til å vitne om han heilt inn i døden og vedkjennerane mod til å vedkjenne.  Det er denne trua som kling gjennom heile den evkaristiske liturgien; Din død forkynner vi Herre, og din oppstandelse lovpriser vi, inntil  du kommer! (akklamasjonen etter innstiftingsorda). Det er denne trua som gjer at nokon lar sitt liv bli teikn på det riket som skal kome, der ein ikkje lenger skal ’ta til ekte eller gi til ekte, kjøpe eller selje’. Difor går dei bort og sel alt dei eig og gjev det til dei fattige. Anten det er sølibatet eller den evangeliske fatigdomen – det skal vere teikn på ei anna verd, på ein annan målestokk.

Mange vil hevde at å vente på det komande Guds rike, tek bort engasjemenet og omsorgen for denne verda og for samfunnet her. Eg trur det er omvendt. Berre den kan endre verda som er fri, som ikkje sit fast i henne opp til øyrene, berre den kan endre verda som har eit fast punkt, eit fast punkt utanfor alt som kjem og går, oppstår og forgår.

 

Brør og systre! Det er på tide å klare synet. Alt eg balar med, alt eg kjempar med det kjem på plass når eg ser at eg skal gå i møte med min Gud! Bu deg, Israel”, seier profeten Amos, bu deg til å møta din Gud”, (4,12). Når eg skjønar det, er det mykje eg kan greie meg utan, mykje eg kan halde ut, mykje eg må ordne opp i. Ikkje seinare, men no. Kristendomen er ikkje eit livssyn, kyrkja er ikkje ei  dennesidig klubb – vi trur på han som skal kome med nye himlar og en ny jord. Han som alt no møter menneske, i dag som då orda i evangeliet lydde den fyrste gongen; eit ord forkynt i hast, til å bli motteke i hast. Liksom Israel skulle ete påskemåltidet i hast, med ombunde lender. Når Gud talar, når Gud handlar, må du vite kva du vil, må du har tenkt over livet ditt.

Han seier: Eg kjem snart! og kyrkja svarar som alltid: Maran atha! Kom, Herre, Jesus! Mange ventar deg ikkje, alt går som før, seier dei. Men vi veit at du kjem, at du skal kome til syne; vi ventar deg! Kom, ja

kom, konge, konge, kom i morgenglans/og gjør en ende bratt/på jordens mørke// Tenn den dag/som aldri mer blir natt!

Advertisements
30
Nov
10

officium: den hl andreas, apostel (laudes)

«Andreas sa til Simon, bror sin: «Vi har funne Messias!» Og han førte han til Jesus» (3. antifon)

Denne vakre teksten song vi i tidebøna i dag tidleg,som innleiing til Salme 149.  Den hl Andreas blir i den ortodokse tradisjonen kalla «den fyrst kalla». Han er ur-disippelen, ur-apostelen.  Han syner oss essensen i apostolatet: Å ha funne Messias. Og å føre menneske til han, til Jesus. 

Sjølv heiter eg frå min katolske konfirmasjon og inn i klosterlivet bror Arnfinn Andreas. Andreas – eit vanleg namn i slekta mi på Haram. Noko av dominikanarkallet ser eg her. Livet mitt har handla om dette, også før eg gjekk inn i ordenen.  

Å finne han som fann oss fyrst. Å ta andre med. 

 

 

30
Nov
10

officium: måndag, 1. vike i advent, jes 1,21-2,5 (matutin)

«Eg vil venda mi hand mot deg, reinsa ut ditt slagg som med lut og skilja ut alt ditt bly» (1, 25)

 I løpet av livet samlar vi slagg inni oss, i sjølve grunnstoffet i personen. «Sølvet ditt har vorte slagg, vinen din blir blanda med vatn», seier Jesaja om Israels-folket..

Slagg og bly tyngjer oss og hemmar oss. Det merkast når Guds hand tek fatt i oss for å skilje det ekte frå det uekte.  Gråt om du må, men slepp ikkje taket. 

Det er advent. Tid for skriftemål. Der arbeider Gud.

27
Nov
10

nota bene: lex gelius

Gelius er gått av. Og støttespelarane hans har laga ei virtuell Facebook-kyrkje; ei «kyrkje» som skal ta vare på «den opne og inkluderande folkekyrkja» som Gelius meiner han har ofra seg for. Stadig apellerer han til politikarar og media om å passe seg for den fæle Kvarme og  hans hær slik at at ikkje stats- og folkekyrkja blir øydelagd av dei konservative. 

Gelius-stunta er spektakulære og ekstreme, men noko av motivasjonen har ein lenge lagt opp til på eit langt breiare plan i dei kyrkjelege miljøa. Det gjeld om å få folk til kyrkjehuset, ikkje fyrst og fremst gjennom den vanlege høgmessa med grundig forkynning av Ordet og feiring av den hl Nattverden, men gjennom spesialinvitasjonar, kultur- og underhaldingsprogram. I beste fall.  Mange kjem kanskje, men kjem dei tilbake til kyrkja sitt ordinære, berande liv? Korleis er kyrkjesøkjinga på ein vanleg sundag? 

Mange syns også det er gjevt når kyrkja sine folk bekreftar det menneske trur, tenkjer og gjer, uansett kor langt borte det er frå kyrkja si overleverte tru.  Prestar som ivrar for dette, blir populære  og rekna som folkelege og livsnære, Men igjen: Kvar er alle som applauderer når kyrkja forkynner og feirar det ho er forplikta til? Det ser ut som ein treng kyrkja til å velsigne og bekrefte det ein står for. Og kyrkja på si side får bekrefting tilbake; sårt etterlengta når ho ser at det elles skrantar med oppslutninga.

Mykje av dette er det eg vil kalle «tomme kaloriar». Kyrkja veks ikkje verkeleg av slik oppslutning. Det gjer ho berre av at menneske vedkjenner hennar tru på ein forpliktande måte, tek på seg det kristne livskallet og feirar Ordet, sakramenta og liturgien som eit møte med Jesus Kristus. 

Tida bør vere ute då folk må ha kyrkja i ryggen, kva val dei enn gjer. Og kyrkja bør ikkje vere så sjølhøgtidleg at ho prøver å oppretthalde denne utdaterte landsmoderrolla. Uansett er det berre skinet att av det.  I  dag bør alle partar kunne stå på eigne bein og respektere at kyrkje og folk kan gjere ulike val.

26
Nov
10

officium: fredag, 34. vike i det allmenne året, 2 pet 3 (matutin)

«Men vi ser fam til det han har lova: ein ny himmel og ei ny jord, der rettferd bur» (v 13)

Peter har åtavara og oppmuntra dei truande, eit alvorleg perspektiv er opna opp; historia og verda går mot ein ende, den siste, store krisa, den universelle domen når Herren kjem att. 

Men over desse mørke skyene ser han sola stå opp og ljoset stråle fram. Målet er ikkje undergang og kaos, men ei ny verd og ein ny verdsorden; «ein ny himmel og ei ny jord, der rettferd bur». Himmel og jord – det er det bibelske omgrepet for kosmos, for universet. Rettferd – det er summen av alt godt, rett og sant; Gudsfreden som til sist skal omfatte alt. 

Vi må gjennom krisene. Men krisene er ikkje det siste. Korkje i verdshistoria eller i vår personlege historie.

25
Nov
10

officium: torsdag, 34. vike i det allmenne året, 2 pet 2,9-22

«Dei lovar fridom…» (v 19)

Peters oppgjer med dei dårlege profetane røpar eit problem som tidleg møtte kyrkja. Fridomen frå deler av Moselova vart lett oppfatta som etisk og moralsk frislepp. Dersom det er nåden og trua som gjeld, kan vi gjere som vi vil. 

Denne misstydinga har fylgt kyrkja som ein skugge. Også i samfunnet elles er spørsmålet om fridom  blitt lausrive frå forplikting og ansvar. Billege lovnader om fridom må ofte betalast dyrt av dei som prøver seg på det.

Vi er frie.  Til å gjere det som er rett. 

 

 

24
Nov
10

officium: onsdag, 34. vike i det allmenne året, 2 pet 1,12-21

(obs: tekstane/meditasjonane for måndag /tysdag er ombytte, ved ei feiltaking…) 

«Dette ordet gjer de vel i å akta på; det er eit ljos som skin på ein mørk stad, til dagen strålar fram og morgonstjerna går opp i hjarto dykkar» (v 19).

Profetordet – orda i Skrifta og forkynniga og undervisinga til apostlane, ja, djupast sett han som er Ordet, Jesus Kristus – morgonstjerna, det er han, han er ljoset som skin i mørkret. Verda sveiper mørkre kring seg, vil løyne seg for Gud og hans ljos. Heilt inn i menneskehjarta trengjer mørkret seg. 

Der skin stjerna når Ordet lyder, når Herren talar, når Kristus vert motteken. Livet får konturar, vi ser oss sjølve og verda, vi ser historia, vi ser opphavet og enden, vi ser meininga, vi ser vegen. Vi «orienterer» oss; vi let Oriens, austerstjerna, gjeve oss retning.

Ex umbris et imaginibus in veritatem /frå skuggar og førstellingar til Sanninga (Newman). Det er det kristne livet.








kategoriar