Arkiv for mars 2011

31
Mar
11

officium: torsdag, 3. vike i faste, frå Tertullians (160-225) bok om bøna (matutin)

«Åleine bøn kan overmanna Gud…»

Tertullian talar – som Augustin – eit språk moderne, vestelege, menneske skjønar. Romersk, presist, konkret, personleg, utan indirekte og snirklete flosklar.

Overmanne Gud? Det er ein tanke som høyrest alt for ufrom ut. Fordi vi er blitt så framandgjorde for bibelsk tankegang og truskjensle. Les Salmane, les Job, les korleis Moses og Jakob kjempar med Gud, korleis Jesus også strir med sin Far før han overgjev seg. I Jesus kjempar Gud med Gud, seier Luther.

Bøna må vere kraftig og tydeleg, også når ho er svak; ein veikskap som overvinn seg sjølv og bed likevel, på trass av alt. I trass. Veikskap som slapp manér er noko anna. Slik bøn når knapt over lippene.

Det gjeld om bøna som med alt i Guds rike:  «Frå Johannes døyparens dagar og til no vert himmelriket storma, og dei som stormar det, riv det til seg» (Matt 11,12).

Advertisements
31
Mar
11

carpe diem: mot vestland og mildvêr

Vinteren held si kalde klo over landet. Bergensbanen tek meg over Langfjella endå ein gong, og berre nedst i Hallingdal og her ned mot Dale er det snøfritt. Endå det er april i morgon.  Eg må innrømme at eg har hatt nok vinter i år; berr mark, regn og mildvêr ville vere ei gudegåve no. Gjerne med litt vårsol i tillegg.

I Bergen skal eg delta på to arrangement: Ei større felleskristen ungdomssamling, Calling Europe, om re-evangeliseringa av denne verdsdelen. Og «Lørdag i Domkirken», eit seminar om liturgi. Saman med andre talarar (Vigdis Berland Øystese, Halvor Nordhaug, Peter Halldorf). Sundag er det høgmesse/preike i St Paul (den katolske kyrkja).  Der skal eg også bu. Retur måndag.

Reknar med å treffe kjende – og skal elles nyte vestlandsregnet! 🙂

No glir toget langs Sørfjorden (Ikkje den i Hardanger) med Osterøya på den andre sida.  Mjukt brunt og grått langs isfri fjord. Om ein halv time kjem vi til Hansa-byen.

30
Mar
11

officium: onsdag, 3. vike i faste: frå den hl Teofils av Antiokias bøker til Autolykos (Matutin)

Den hl  Teofil var biskop av Antiokia frå 169. Apologet…

«Dersom du seier til meg: «Vis meg din Gud», då svarar eg: «Vis meg fyrst kva slags menneske du er, og deretter skal eg vise deg min Gud» «.

Vi tenkjer ofte at folk var meir lett-truande i gamle dagar. Men også på den hl Teofils tid spurde folk etter prov, eller hevda at trua til dei kristne var tull.

Gud er den som er «heilt annleis». Ein dag skal alle sjå han, alle kne skal bøye seg og alle tunger prise Gud (Fil 2). Men å lære Gud å kjenne som ein ven og som ein du søkjer samfunn med, må ta til med eit møte djupare nede, lenger inne. Berre det  oppriktige mennesket vil kunne merke hans nærvere.

Også i tilhøvet til Gud gjeld den sæle JH Newmans motto: Cor ad cor loquitur (hjarte talar til hjarte).


30
Mar
11

officium: tysdag, 3. vike i faste, frå ei preike av den hl Peter Krysologos, (380-ca 450) biskop av Ravenna (matutin)

«Den som fastar, kan aldri så mykje pløgje sitt hjarte, harve sitt kjøt, luke bort laster, plante dygder, men vatnar han ikkje rikeleg med miskunn, fer han inga avling».

Miskunn – det er testen på livet vårt, testen på vår gudsteneste. Ingen kan gjere bot, opne seg i bøn og tilbeding dersom han er stengd for andre menneske.

Å søkje Gud, er å søkje alle hans skapningar.

30
Mar
11

officium: måndag, 3. vike i faste, frå ein homilie av den hl Basilios (matutin)

«Å rose seg av Gud på fullkomen og fullstendig vis er altså dette: aldri å framheve si eiga rettferd, men å innsjå at vi sjølve manglar sann rettferd, og at vi er rettferdiggjorde åleine ved trua på Kristus».

Sitatet er henta frå ein homilie om audmykt. Basilios var ein av dei tre kappadokiarane (Gregor av Nazians, Gregor av Nyzza – og Baslios, også kalla «den store»); biskop, munk, ein av lærefedrene i oldkyrkja.

Sitatet viser at læra om nåden, trua og Kristus som grunnlag for frelse ikkje var noko som «forsvann» etter Paulus og nytestamentleg tid, slik mange trur. Nåden står ikkje i motsetnad til at vi skal leve eit liv i helging og tilbeding.

Trua og livet høyrer alltid saman.

24
Mar
11

officium: torsdag, 2.vike i faste, frå den hl Hilarius av Poitiers» kommentar til sal 128 (matutin)

«Gudsfrykt må altså lærast… Den kjem ikkje av  redsle, men av lærdom» .

Age for Gud er noko anna enn vanleg, spontan redsle for å oppleve noko vondt, seier Hilarius.  Å ottast Gud er ei dygd. Ein innsikt om kven Gud er. Som ein vi respekterer, tilbed og elskar. Også i menneskelivet høyrer respekt, overgjeving og kjærleik saman.  Ikkje som tvang, men som ein fri, personleg relasjon.

Du kan merke om menneske har gudsfrykt; om dei har ein fortruleg vyrdnad for noko som er større enn dei sjølve eller om trua er blitt deira personlege «programvare».

23
Mar
11

homiletica: 2. sundag i faste, Mariakrk, Stabekk, Matt 17,1-9

Kjære brør og systre!

Evangeliet i dag er det same som på Kristi forklaring, Transfiguratio Christi. Men då handlar det om Jesu herlegdom, om det guddomlege ljoset som gjennomstråla han. Då er det den sigerrike og himmelske Kristus som står i sentrum.

I dag handlar det om hans veg til herlegdom, til siger over dødens makt. Disiplane fekk nettopp sjå ein glimt, ein Tabor-glimt, av Jesu guddomsglans, for å kunne halde fast kven han eigentleg er midt i kampen, striden og mørkret som skulle kome. For det var dit dei var på veg no, på veg til Jerusalem. Dei hadde byrja på den vegen som skulle munne ut i Via Dolorosa, Smertevegen, vegen til Golgata. Der skulle han fullbyrde Messias-mysteriet, Messias-løyndomen, Messias-gåta: At Messias skulle lide for for folkets og for verdas  synder – og så stå opp den tredje dagen.  Også forklareinga på Tabor var inneslutta i denne løyndomen; difor seier Jesus: Fortell ingen om hva dere har sett, før Menneskesønnen er stått opp fra de døde.

For eit kort moment fekk dei sjå Jesus som Den Allmektige, som Gud av Gud og ljos av ljos (Nicenum), saman med gjester frå himlen, Moses og Elia. Og så, skrekkslagne som dei var – dei hadde kasta seg med  med andletet mot jorda – høyrde dei den kjende røysta: Reis dere, og frykt ikke! Og då dei lyfte blikket så de ingen, bare Jesus alene. Det var han dei skulle fokusere på no.  Han som skulle gå krossvegen. Han som blei lyft opp på treet; for, seier evangelisten Lukas: Laut ikkje Messias lide dette og så gå inn til sin herlegdom?(Luk 24).  Det er denne Messias, den lidande Messias, vi må feste blikket på dersom vi skal sjå han i hans glans, ja, få del i hans glans og hans herlegdom!

Det er han, Jesus, vi ser gjennom alt det Gud har gjeve oss i kyrkja:

Det er han vi ser i Evangeliet, i evangelieboka, så å seie. I sitt Ord er han nær. I ordet om krossen!Det er han vi ser etter i skriftestolen, han som eigentleg seier: Ego te absolvo! Eg tilgir deg alle dine synder!

Det er han vi ser når vi mottar dåpen og blir døypte til hans død og til hans oppstode.

Det er  han som rører ved oss når vi blir konfirmerte.

Det er han vi ser i presten ved altaret, presten som står der in persona Christi som Jesus stod der ved den siste nattverden – eller den fyrste messa – på Skjærtorsdag.

Framfor alt er det Jesus vi ser i sjølve evkaristien, i hostien og kalken som blir lyfte opp: Ecce, Agnus Dei, ”Sjå Guds Lam, sjå han som tek bort verdsens synder! Sæle er dei som er kalla til Lammets bord!” Når vi ser han der, som offerlammet, med såra i si side, så å seie, det er då vi bryt ut med Thomas, midt i all vår tvil: ”Min Herre, og Min Gud”!

Bror og syster! Kven er det vi ser etter i alt det som møter oss i kyrkja? Ser vi berre feila og syndene? Eller ser berre vi etter det eksotiske og spennande? Ok, vi kan ta alt det med – men det hjelper ikkje viss vi ikkje ser han, ”Jesus åleine”, det vil seie:  Har hovudfokus på han.

Kva er det store med å vere ein katolsk kristen? Det er fyrst og fremst dette at det er der vi kan møte Kristus, i hans fullnad, i hans velde, i hans nåde.  Det er så lett å misse fokus: Vi kan bli så manisk suksessrike og vellukka at vi ikkje treng nokon Frelsar. Vi kan bli så fortvila, desillusjonerte eller kyniske at vi ikkje maktar å tru at han kan vere ein Frelsar for meg.  La oss sjå han gjennom- og i vårt eige liv, ja gjennom- og i dei andre sitt liv, særleg dei ulukkelege og lidande.

Saman vil vi seie i dag:

Du er den eneste/helligste, reneste/gi meg ditt rene og hellige sinn// Frels meg av snarene/ fri meg fra farene/ ta meg til sist i din herlighet inn!




kategoriar