Arkiv for november 2011

30
Nov
11

officium: den hl andreas, apostel, frå ei preike av den hl Johnannes Krysostomos (347-407)

«Dette er ord som kjem frå ei sjel som i smerte har lengta etter at  Messias skulle kome, og som etter at den etterlengta har vis seg, blir så jublande glad at ho skundar seg å la andre få del i gledesbodskapen»

Orda det her er sikta til, er Andreas» ord til bror sin, Simon Peter: «Vi har funne Messias!»( Joh 1,41).   Endeleg. Ingen kan forkynne med glede og overtyding som ikkje har kjent forventing og lengt i sitt eige liv.  Dei fyrste apostlane tilhøyrde nok dei i Israel som venta på Messias, som gamle Simeon og Anna Fanuelsdotter i templet,  som alle «dei stille i landet», dei fattige. Israels rest som den messianske renningen skulle skyte opp av.

Forventinga var ikkje berre historisk og teologisk, men òg personleg. Difor er forventinga alltid morslivet for    forkynninga: «Eg har funne…!»  Noko i livet mitt har falle på plass, har funne sitt mål og si meining. Apostelen Andreas -«han som vart kalla fyrst», slik dei ortodokse kristne plar omtale han – er den som fyrst set ord på sjølve det apostoliske kallet, det apostoliske vitnemålet: «Vi har funne…!. Og som tek bror sin, og alle han møter, med seg til Jesus.

 

29
Nov
11

officium: tysdag, 1. vike i advent, frå ein påskehomilie av den hl Gregor av Nazianz (matutin)

«For ei uhøyrd kryssing! Å underlege samanblanding!»

Nemleg av guddomleg og menneskeleg, i Jesus frå Nazaret, den inkarnerte Logos, Ordet, Sonen (jfr Joh 1). «Han som er til, blir til; den uskapte blir skapt», held st Gregor fram. Dette er ikkje berre ein demonstrasjon av noko, det er ei aktiv, viljande frelseshandling. Guds dragning mot mennesket, menneskets veg til Gud.

Eg ser på meg sjølv, og tenkjer på  Guds plass i livet mitt. Han og eg. For ei uhøyrd kryssing! Å underlege samanblanding!

29
Nov
11

officium: måndag, 1. vike i advent, frå eit hyrdebrev av den hl Karl Borromeus (1538-1584), (matutin)

Frå advent av vil dei korte «officium»-meditasjonane vere knytte til ein av dei ikkje-bibelske lesnadene i matutinen/lesnadsoffiiciet, ofte av kyrkjefedrene eller andre homiletiske eller teologiske tekster…

«Høgtelska! Sjå, no er den tida som blir feira med så stor høgtid, og som Den Heilage Ande kallar den rette tida, frelses- freds- og forsoningsdagen».

«Den rette tida» – for å kalle på Gud, for å bli bønhøyrd, for å bli frelst. I Bibelen er ikkje «alle dagar like». Stundom er Gud nær på ein særleg måte, både i verda, nasjonane og kyrkja sitt liv og i vårt personlege liv. Guds «time», «gjestingstida», «nådetida»; då gjeld det å vere open, budd, disponibel, å slå til.

Advent skulle vi leve som tid då vi tek fatt i slikt som elles synest umogeleg i livet vårt. Advent er å sleppe Gud til. Han er klar.

27
Nov
11

homiletica: 1 sund i Advent, mark 13, 33-37

Kjære kristne!

I dag opnar adventstida seg for oss. I svært stor grad er det ei tid som blir sett som ei tid for julekos og småpen hygge i folkeheimen. Det kan sjå ut som om kyrkja i våre dagar i særleg grad må kjempe for å oppretthalde integriteten og innhaldet i sine eigne livsformer. Ho må greie å motså småborgarleggjeringa av sin eigen bodskap, si eiga tru.

Kristen adventstid er ikkje ei kosetid,tvert i mot. Det er ei tid for å skjerpe seg: På den tid sa Jesus til disiplene sine: -Se opp, vær våkne, for dere vet ikke når tiden er inne! Nemleg for hans gjenkomst, for hans Advent. Advent er Adventus Domini, tida for Herrens kome! Og Jesus held fram: –La ham – altså husbonden – ikke komme overraskende og finne dere sovende!

Å feire Advent, er – som Paulus seier i lesinga vi høyrde: Å leve i forventningen om at vår Herre Jesus Kristus skal åpenbare seg. Det handlar om å sjå framover mot vår Herre Jesu Kristi dag. ”Herrens dag” – det er i Skrifta, gjennom heile Det gamle testamentet og inn i det nye,  dagen for Guds inngrep i historia, då Gud skal bryte gjennom, for ikkje å seie ’skjere gjennom’, og halde dom. I Skrifta er dom eit positivt uttrykk; det er retten og rettferda sitt moment. Retten skal få det siste ordet. Tenk om vi skulle seie: -Det skal ikkje vere noko rettsoppgjer eller fellast nokon dom etter ugjerningane den 22. juli… Det ville vere ei krenkjing av alle som er råka, ja, nettopp av retten og rettferda. ”Herrens dag” – det er dagen, eller tidsrommet – for oppgjer, for krise, for sanning, for nyskaping, for ny framtid. ”Herrens dag” – det skal ikkje berre få oss til å tenkje på ein rettssal med ein streng domar; men like mykje på ei oppbrotstid, ein oppbrotsplass, som Tahir-plassen i Kairo. Ein dag for angst for tyranniet og for alle som har skodd seg på urett, ei dag for ny start for folket. ”Herrens dag” – ein voldsom dag, ein vårdag; synda bryt saman, sanninga og retten bryt fram!

Alvoret for oss alle ligg i at vi alle skal gjennom krisa, at vi alle skal svare for vårt liv. Ikkje berre dei andre. Ingen av oss er berre med i ei sosial gruppe, i ein flokk eller eit kollektiv. Vi er uendeleg ansvarlege personar; det er noko evig og absolutt med mennesket. Det er skapt i Guds bilete, det er ein liten gud. Vi er skapte til evig glede hos Gud – å tape sitt mål, å tape si sjel, det er ein lagnad med eit evig alvor over seg. Å vere menneske, er eit høgt spel, nettopp fodi vi har ei udøyeleg sjel.  ”Legemet og sjelen er som to foldede hender”, seier den franske, katolske diktaren Charles Peguy. ”Vi har intet valg” seier han; ”Vi må være to foldede hender eller to sammenlenkede håndledd. To foldede hender som stiger foldet mot saligheten.To lenkede hådledd som faller lenket ned i fangenskapet” (’Portalen til håpets mysterium’).

Brør og systre! Vi har etterkvart utvikla eit samfunn og ein måte å sjå livet på som har stengt ute det evige perspektivet. Utsikta er borte. Det metafysiske er utradert – og vi er kanskje dei fyrste generasjonane som har vent seg til å leve utan Gud, utan tanke på eller førestelling om det evige. Så vane er vi blitt med dette, at vi ikkje legg merke til at vi nordmenn lever i eit av dei mest sekulariserte landa i verda. Det vil seie eit lukka samfunn der korkje mennesket eller kulturen kan strekkje seg ut i si fulle lengde, høgde og djupne. Som min medbror, frater Ellert, sa i messa i går om oss nordmenn: ”Vi lever uten virkelig håp. Fra dag til dag”.

Kanskje er det difor vi misser evna til å forstå vondskapen når han rammar oss, midt i idyllen? Korleis kan vi forklare ufattelege ugjerningar med uheldige innslag i oppvekstmiljøet eller litt psykologi? Eller det gode? Er det noko anna enn omforent nyttemoral eller evolusjonær overlevingsevne, eigenskapar vi har utvikla for ikkje å bukke under i konkurransen med andre dyreartar? Slik tenkjer mange. I dag veks unge menneske opp i denne åndelege glattcella. Konstruert av dei vaksne. Og aller tristast: Mennesket kan ikkje lenger be; ingen plass å lyfte si røyst i takk og klage. Ingen skriftestol der mennesket kan opne sitt liv og få høyre dei orda som ikkje nokon terapeut kan uttale: -Dine synder er deg tilgjevne!

Nokon har stengt himlen for oss.

Eg spår at presset mot glattcelle-veggene  snart vil vise seg. At menneske vil spørje: Fins det dører i dette rommet? Fins det ei høgare meining? Fins det ein Skapar? Finst det ein Gud? Ja, finst det ein Frelsar? Det er som om den fyrste lesinga i dag er ei bøn som ventar på å bli beden av det norske folket, ja, av oss alle:

Kan vi enda bli frelst?…Vi ble alle som vissent løv og ført bort av vinden på grunn av våre misgjerninger. Det er ingen som påkaller ditt navn og ingen som tar seg sammen for å holde fast på deg.

For alle desse og for oss sjølve, treng vi å be det som må vere vår adventsbøn: -Å Gud, om du bare ville kløve himmelen og stige ned så fjellene skalv for deg.

Så vi kunne få eit nytt møte med deg!

25
Nov
11

officium: fredag, 34. vike i det allmenne året, 2 pet 3 (matutin)

«Hånleg seier dei: «Kva med lovnaden om at han skal koma att?» » (v 4)

Ikkje noko nytt at folk dreg på skuldrane og smiler skeivt til trua på Kristi gjenkomst; ja, til trua på Gud i det heile. Menneske i antikken var ikkje meir lett-truande enn oss.

No, som då, har trua berre Guds ord og lovnad å halde seg til. Valet er vårt.

24
Nov
11

officium: torsdag, 34. vike i det allmenne året, 2 pet 2,9-22(matutin)

«Det hadde vore betre for dei om dei aldri hadde lært rettferds veg å kjenna…» (v 21)

I den fyrste kyrkja var fråfallet, apostasien, rekna for noko svært drastisk og alvorleg. Vi har vent oss til at masser av døypte ikkje praktiserer og vedkjenner si tru. Eit massefråfall. Vi kjenner også menneske som har vore vedkjennande kristne og som har brote eller, som oftast, berre glidd bort. Som den franske, katolske forfattaren Bernanos seier: -Ein «misser» ikkje trua. Ho berre sluttar å forme vårt liv («Landsbyprestens dagbok»).

Då er ein ikkje berre tilbake ved start, i nullpunktet. Då har ein tapt noko av seg sjølv. Ein djup skugge fall over livet.

24
Nov
11

officium: onsdag, 34. vike i det allmenne året, 2 pet 2,1-9

«Men det fanst òg vranglærarar i folket…» (v 1)

Peter skriv dette brevet for å åtvare mot moralsk forfall mellom dei truande. Vranglæra er ikkje noko som berre har med det reint teoretiske å gjere. Det er sjølve livet det gjeld.Ei overflatisk tilslutning til trua og til kyrkja utan tanke på at det medførte eit oppbrot frå dei heidenske omgjevandane, synest å ha vore eit trugsmål den fyrste kristne tida. Esoteriske kultar og apparte religiøse variantar var det mange av.

Det særeigne for kyrkja var at ho førte kallet til eit heilagt liv utover Israels grenser, ut til folkeslaga. Tydelegvis fast det innslag av folk som tenkte at dei kunne prøve det nye religiøse «tilbodet» og samtidig halde fram den heidenske livsstilen.

Då må apostelen setje foten ned.




kategoriar