Arkiv for mars 2008

30
Mar
08

Carpe diem…Paris!! :)

Oui, je suis à Paris! Sit her på ein hjørnekafè like ved Notre Dame og pratar med ein ven som eg blei kjend med då eg budde i Frankrike. Han heiter Arnaud, 29 år, gift med Pauline. Vi møttest i dag, etter kveldsmessa i katedralebn. Eg hadde alt feira messa i føremiddag hjå brørne i klosteret vårt (L’Annonciation) like ved Triumfbogen. No stod eg utanfor og venta på Arnaud som kom ut hovudporten, samen med alle dei andre som kom strøymande ut. Inn gjennom kyrkjedørene kunne eg sjå den store prosesjonen med ljosberarane, ministrantane, songaranem, prestane og erkebiskopen av Paris heilt bak. Kvar sundagskveld forrettar og preikar han i katedralen sin. Kyrkja var heilt sprengfull – som alltid, seier Arnaud. No har vi site og prata om det vi har opplevd sidan sist. Eit verkeleg kjekt gjensyn. Har invitert han og kona til Noreg; til tur i fjella og ved havet!

Får ein dag i Paris i morgon, før eg går på nat-toget til Roma. Skal fortelje litt meir om dagane i Lille… Og no kjem ei helsing frå Arnaud:

-Merci Arnfinn d’avoir pris l’initiative de nos retrouvailles parisiennes! C’est une grand joie pour moi de te retrouver apres quelques annees! Je prends note de l’invitation en Norvege et espere pouvoir l’honorer rapidement! Lors de ton prochain passage, je te presente Pauline

(Takk, Arnfinn, for å ha teke initiativ til å treffast igjen i Paris! Det er ei stor glede for meg at eg kan møte deg igjen, etter ein del år no! Eg merkar meg invitasjonen til Noreg og vonar snarast å kunne gjere ære på han! Neste gong vi møtes, vil eg også presentere deg for Pauline).

Takk, Arnaud! Au revoir!

28
Mar
08

carpe diem…re-tur utan nedtur

så langt, i alle fall. No: Brüssel Midi (sentralstasjonen), men på utsida. Her er det opne nett. På ein steinbenk i Europa-hovudstaden. Kom med toget frå Køln for ein time sidan, reiser snart vidare til Lille, rett over grensa til Frankrike. Til Køln kom eg med natt-toget frå Køpenhamn, som sagt. Sov litt i den tyske, propre kupéen, sjølv om opne «stor-rom»-vogner er betre for dei som ikkje har soveplass. Sigla inn gjennom Ruhrgebiet i grålysinga. Trist. Men Køln er imponerande. Rihnen flyt mektig gjennom staden. Domen reiser seg som eit fjell rett utanfor houvudinngangen på Köln Hbf. Og rett ved sidan av ligg Andreaskyrkja og dominikanarklosteret. Som stadig er i hevd og i drift; var der for nokre år sidan.

I Køln ragar det opp mange svært vakre, gamle kyrkjer, oftast i tung, romansk stil. Ein kombinasjon av det mirakulöse og av tysk innsatsvilje gjorde at mange av praktbygga kom noksà uskadde frà bombardementa under krigen – medan byen elles – som nesten alle tyske byar – vart knust til grus og oske av dei allierte bombeflya. Eit svart kapittel i Vestens historie, spôr du meg. Etter krigen vart byane gjenreiste, ogsà Köln, men liknar mest pà ei kjempeutgàve av Aandalsnes eller Narvik!

Kôln var ein svaert viktig by i mellomalderen, eit Nordens Roma. Her verka m a laerefar for Thomas Aquinas, Albert den store; teolog, filosof, naturvitskaps-pionér, biskop – og dominikanarbror!

Pà veg til Brüssel passerte vi Achen, byen àt Karl den store, Karlamagnus – han som pà mange màtar organiserte det Europa vi no lever i restane av; «Kristenheten», eller Kristendomen; som det heiter pà mitt màl. Alt har si tid, seier Forkynnaren…

Kontinentet er merkeleg lite; to timar med toget frà Köln til Brüssel; ein halvtime derfrà til Lille, og sà ein time til Paris. Rett nok med TGV; Train de Grande Vitesse. No gàr eg pà…

(dà eg posta denne bloggteksten kl 1100 , vart halvparten borte, sà eg màtte hekte det pà no, i ettermiddag i Lille – og med ein fransk PC; difor desse rare bokstavane innimellom. Vonar eg fàr hekta meg pà med min eigen Macbook etterkvart. I alle fall er eg no komen hit og er pà plass. Meir om det.)

27
Mar
08

Carpe diem…stadig på retur :)

ROMA RETUR..

og akkurat no på ein benk ved kanalen i Køpenhamn – igjen. Dette er blitt min faste bloggeplass i Kongens gamle by, ser det ut for. Sol, men kaldt (som vanleg..). Toget frå Oslo, med skifte i Gøteborg, rulla presis inn på Hovedbanegaarden. Sette den store bagen på oppbevaringa, rusla ned Strøget og hit. Sender mailar eg har skrive på toget. Verda går vidare. Som det heiter i den svenske visa: «Snurra, min jord/låt mig följa med dig/Jag är lika värnlös som du/Snurra, min jord/du får inte ge dig/ det fins ingen stjärna som du..

Klokka 1835 går natt-toget til Køln. Det blir å sove sitjande, men det går fint. Ser fram til å treffe brørne i Lille, i det store klosteret der. Var der sjølv i tre år (Strasbourg før det)- og no er dei norske studentbrørne, ff Haavar og Per Erik der. Blir fint å få eit par dagar med dei!

I matutinen (morgonsongen) i dag møtte eg igjen vereset i Salmen: «Difor lovar eg deg mellom folka, Herre, og prisar ditt namn med song!» (Sal 18,50). Ja, i grunn passar det bra her eg fartar og skal vere utanlands både her og der. Som preikebror er det eigentleg greia: Å love Gud mellom folka, uansett kvar. Du møter alltid noko av Guds skapargjerning, særleg om du «fylgjer bakken», for å seie det slik… :). Å forkynne er ikkje minst å minne dei du møter i det du møter – og deg sjølv – om den store rikdomen i Guds verk! Å minne om Gud, å sjå hans spor der du fær fram…

Nei, no blei det hustre. Eg returnerer til stasjonen. På gjenblogg! Køpenhamn helsar!

26
Mar
08

carpe diem…Påske og Roma-retur..

Stille vike, Påske – eit par intensive viker heime i Noreg, i kloster og klosterkyrkje, med brør og systre, med vener og kjende… For ein nokså ADHD-aktig type som eg, går det greitt. Kraftig vart avsluttinga med sjølve Påska: Påskevigilien med lange skriftlesingar frå skapinga og fram gjennom frelsseshistoria, innleidd med Påskeljos-ritusen. Det store ljoset med inngravert årstal med Alfa og Omega, med ein røykjelsekorn for kvart av Kristi fem sår, kveikt med den nye elden ved inngangen til kyrkja; diakonen eller presten som går i tre etappar framover i den myrke kyrkja, stoggar og syng – i stigande tonehøgd kvar gong: Lumen Christi! (Kristi Ljos!) og folket som svarar: Deo gratias! (Gud vere lova!), medan alle får sine ljos kveikte frå det store ljoset. Kyrkja vert eit lite ljoshav og diakonen set ljoset på den store staken i koret, vigslar det med røykjelse – og syng så den store påskelovsongen, det oldkyrkjelege Exultet; ei forkynning i song av Guds veldige gjerningar frå opphavet til fullendinga, med sentrum i Jesus Kristus.

Etter lesingane fylgjer Allehelgenslitaniet der ein sameinar seg med alle dei heilage sine bøner i himlen, så kjem dåp (i fjor døypte eg to vaksne) eller fornyinga av dåpspakta for dei truande – og så nattverdmessa…. Det vert seine nott, eller rettare sagt årle morgon før det er slutt og vi går ut i påskenatta… Påskeljoset står og brenn heilt til morgonen, for det står i Exultet: – ”Måtte morgonstjerna finna det brennande..”!

Eg går på klosterkjøkenet; litt mat smakar no, festen har teke til og svevn skal det ikkje vere mykje av denne heilage natta.

Etter ein påskeblund: opp, skrive ferdig preika, pusse tenner, stryke den reine kutta (!) – og så er det høgmessa, med mange ministrantar, røykjelse, ljos, alle brørene som er heime, med forsongarar, Åse organist trufast på galleriet. Og: kyrkja er breiddfull av folk..

Ein gjeng av kantorane og ministrantane med familiar bad også denne påskedagen, som i fjor, inn til påskefest med middag, song og spel og mangt anna på Gamle Aker Menighetshus, så langt plassen rakk. Skal fortelje meir om det her i bloggen ved høve.. No seier eg berre: Halleluja!

I morgon tidleg, torsdag, set eg meg på toget til Gøteborg og Køpenhamn, så natt-tog til Køln, og fredag føremiddag tog til Brüssel og Lille der eg vitjar våre dominikanske studentbrør, fr Haavar og fr Per Erik. Blir der i to dagar (meir derfrå òg) og så til Paris på eit møte sundag. Natt-tog Paris –Roma måndagskveld. Om Gud vil..

Var det noko meir? Fylg med!

24
Mar
08

homilia

PÅSKEDAG, 23/3-08, ST DOMINIKUS KRK, JOH 20, 1-9

Brør og systre! Det er strålande sol denne påskedagen. Men påske er meir enn å forkynne litt vårsol og livslyst. Påske er å forkynne og feire Kristus! Det at han er oppstaden, viser at han er den avgjerande personen i Guds plan med verda, med livet vårt.

Som vi høyrde i den fyrste lesinga, frå den tidlege, apostoliske påskeforkynninga, frå Peters tale i Caesarea:

”Han bød oss å forkynne for folket og vitne at han er den dommer som Guds har satt over levende og døde. Og det er om ham alle profetene vitner at enhver som tror på ham, skal får sine synder tilgitt.” (sit. lektionariet, Apgj 10,42)

Eller i Peters tale i Jerusalem å Pinsedag: ”Så skal heile Israel vite for visst: Denne Jesus som de krossfeste, han har Gud gjort både til Herre og Messias!” (Apgj 2,36)

Eller Paulus på Areopagos: ”Gud har fastett ein dag då vil døma verda med rettferd, og til det har han innsett ein mann. Det har han stadfest for alle ved å reisa han opp frå dei døde!” (Apgj 17,31)

Kristus er historia og universet sitt sentrum! I natt høyrde om vi om Guds store plan: Å gjenopprette heile skaparverket. Påskedagen er ein skapingsdag, eit nytt Genesis, ein ny opphavsdag for livet! Livet som såre godt!

Vi høyrde om plassen der Abraham skulle ofre Isak, der han fekk vite at Gud hadde sett seg ut eit anna offerlam, den plassen som fekk namnet: ”Herren ser”! No veit vi at det er Kristi offerplass på det verkelege Moriaberget, Golgata,dit han vandra den tunge vegen, Via Dolorosa, med krossen, offerveden, på sine skuldre – at det er denne plassen som er ”staden der Herren ser”, ”Pniel”. I Kristus ser Gud oss på ein ny måte. Han ser oss i ly av Kristi offer, der alt er oppgjort, så vi kan seie når vi mottek det i messa: ”Herre, se ikke på våre synder, men på din kirkes tro!”

I natt høyrde vi også om den nye pakta som skulle kome, når Gud stenkar reint vatn på oss så vi vert reine. Dette vatnet er det som saman med blodet flyt fram frå Kristi opne side! Det er vatnet som flyt fram frå templet og fornyar verda; og templet er Jesu Kristi kropp –overgjeven for oss!

Brør og systre, Kristi oppstode, som vi feirar i dag, er difor fullbyrdinga av hans offerliv og hans offerdød: Det han levde, det han sa, det han gjorde, var ikkje fånyttes, det hadde og har evig verd, evig kraft, det går ikkje ut på dato! På Påskedag forkynner vi ikkje berre Jesu oppstode, som ei isolert hending, men nettopp hans død som ein sigersdød, som kjærleiken og forsoninga sin triumf: Difor seier vi også, i messa:

-Troens mysterium: Din død forkynner vi Herre, og din oppstandelse lovpriser vi inntil du kommer! ”

Det er kanskje vanskeleg å fatte dette for menneske i vår tid. Vi ser ikkje livet i dette store, evige perspektivet, sub specie æternitatis. Vi har eit dennesidig perspektiv på liv og død. Vi ser ikkje at det som verkeleg truar livet, helsa, livsgleda, botnar i moralske og åndelege realitetar. Døden er ikkje berre ein naturleg biologisk prosess –den er ei aktiv kraft, ein metafysisk realitet, den siste fienden, den store skuggen over livet og over verda.

Men Jesus Kristus har gått inn i dette, han har teke oppgjeret med dødskreftene, han kan gi oss eit nytt liv, ein ny start – ved det vi og alle omkring oss treng aller mest: Forlatinga for syndene. Forsoninga med Gud, med oss sjølve , med andre!

”Han er oppstanden, store bud!/Min Gud er en forsonet Gud/min himmel er nu åpen”! Min Jesu seiererike død/fordømmelsenes piler brøt /og knuste mørkets våpen!

22
Mar
08

nota bene…

SJÅ FRAMOVER!

Kyrkja er samfunnet av dei som trur på Den oppstadne. At han lever, at han er Gud og menneske, at han er nær oss, særleg i feiringa av Evkaristien (messa/nattverden), at han kallar oss til eit liv i etterfylgjing av han, at han skal kome att i herlegdom.

Når vi ser dette, skjønar vi igjen at vi stadig må våge å vere realistiske og vite at vi er inne i ei overgangstid for kyrkja i dei tradisjonelt kristne samfunna. Denne påska er det tid for å minne om dette igjen.

Noverande pave Benedikt sa alt i 1970, som klårtsjåande teolog: ”Av krisa i dag vil det også denne gongen vekse fram ei kyrkje for i morgon – ei kyrkje som har mist mykje. Ho vil ikkje lenger fylle alle dei store bygningane, mange privilegium i samfunnet vil ho ha mist… ho vil sikkert finne nye former for prestetenesta og ordinere prestar som har eit vanleg yrke i tillegg..”

Ein annan stor teolog, Karl Rahner SJ, sa, i 1977: ”For kyrkja si framtid er det viktigare å vinne eitt menneske for trua for morgondagen enn det er å ta vare på to truande frå i går”. Sjølvsag skal kyrkja prøve å ta vare på sine truande, særleg nydøypte og konfirmerte; men energien skal ikkje gå med til å tvihalde på folk som berre heng med så vidt, nesten mot sin vilje, som restar frå ei tid då ein automatisk var ”kristen”.

Eg les om dette i eit tysk katolsk tidsskrift som landar i klosterets posthyller her. Denne gongen med fleire artiklar om trua i det moderne samfunnet. Mi røynsle er at denne erkjenninga av at kyrkja igjen må våge å vere minoritet, sig langsamt inn. Å ikkje innsjå det, skaper pessimisme, baklengsblikk og utmatting.

Sjå heller framover! Lat oss slutte å krangle med dei som absolutt ikkje vil vere kristne; lat oss heller ha ein veg å vise til for dei som ynskjer å finne Kristi veg! Som ein austtysk katolsk biskop seier: ”Det som manglar (den katolske) kyrkja i Forbundsrepublikken er medvitet om at ho skal vinne nye mennneske for Kristus”!

Det er substansen og kvailiteten i den einskilde kristne sitt trusliv som no vert avgjerande, saman med det felles livet kyrkja, både lokalt og universelt. Vitnemålet, den gode undervisinga og forkynninga, den levande bøna og tilbedinga, eit moralsk integrert liv med Skriftemålet (Forsoninga sitt sakrament) som viktigaste hjelp, kyrkjelydane som sosiale/diakonale fellesskapar, ei frimodig og velinformert ”røyst” i samfunnet og kulturen.

Det er dette vi bør samle oss om. Vi skal ikkje forakte historia; ho skal vitne om at vi alle lever i ei overlevering, ein tradisjon. Men vi skal ikkje hegne om ruinar og kulissar frå ”gode gamle dagar” som ikkje er lenger.

Som Den oppstadne seier: ”Lat dei døde gravleggja sine døde, men gå du avstad og forkynn Guds rike” (Luk 9,57).

(Sitata ovanfor er henta frå ”Academia”, 1/2008)

21
Mar
08

carpe diem…Langfredag

DEN LANGE DAGEN

No ligg han der. Det store krusifikset framfor altaret i den tome, myrke kyrkja. På ein fiolett kledning. To store altarljos brenn; eitt på kvar side. Slik skal dei brenne og vake over han heile natta. Kanskje går eg ned i kyrkja og blir der ei stund. Seinare.

Det var alt skymt i kyrkja under langfredagsgudstenesta; om ettermiddagen. Det var då han anda ut. Ved den niande timen. –Eli, Eli, lemá sabaktáni? Min Gud, min Gud, kvifor har du forlate meg?

Etter dei store forbønene (for kyrkja, for det jødiske folket, for dei som ikkje trur på Kristus, for dei som ikkje trur på Gud, for dei sjuke at dei må verte lækte, at fengsla må opnast, at dei lekkjebundne må løysast, alle ulukkelege få hjelp – dei gamle bønene heilt frå oldkyrkja. Diakonen introduserer kvart bøneemne og seier: Lat oss bøye kne! Det knakar i benkene når alle dei tre hundre i kyrkja kneler. Det er stille, folk bed – til diakonen seier: -Reis dykk! Alle reiser seg, presten syng bøna; alle: Amen! Slik held det fram. Lenge.

Så er det krosshyllinga, innleidd med ”Improperiane” , Guds song for oss om ”det urimelege”: -Høyr mitt folk, kva har eg gjort mot deg? Korleis har eg krenkt deg? Svar meg! -Eg opna havet framfor deg, og du opna mi side med eit spyd… Eg lyfte deg opp til tinden av makt, du hengde meg opp på krosstreet…

Krossen blir boren ned for kortrappa. Medan to av prestane står og held han, kjem folket strøymande fram, bøyer kne og kysser Jesu fot, med naglane i; alle aldrar, alle slags liv, alle slags historiar, alle slags voner og vonbrot, friske og sjuke. Så nært. Røre han med lippene. Ei rørsle som seier: -Eg treng deg, Herre! Du veit alt, du veit at eg har deg kjær!” (Joh 21,17). Som i sakramentet. Alle syng – mellom anna desse versa frå den gamle hymnen: Crux fidelis (600-talet):

Guten gret då han til jordi/føddest i ei krubbe trong; /men i frygd den unge mori/linda han med’ englar song;/ikkje visste ho: ved krossen/laut han lindast siste gong.

Sæle kross, me no vår Frelsar/hyller i din høge stamn;/dine bjelkar og me helsar,/båten som ber Jesu namn./Blod av Lammet hev du drukke,/ det er hav og himmelhamn” .

Det vert heilt stille når salmen er sungen. Det stille toget fram til han som bind oss alle saman, som er vårt liv.
Etter krosshyllinga kjem alle fram att til kommunionen; innvigde ved den store Skirtorsdagsmessa i går kveld. Like mange her då. Messa er eukaristi, lovprising, fest. I dag er det Langfredag. Inga messe, berre sjølve utdelinga av nattverden. Kantoren syng føre, alle deretter: Mine klær delte de mellom seg/om kjortelen kastet de lodd –og salme 22.

Det er blitt nesten heilt mørkt. Påska er tidleg i år. Ute har det lagt seg eit tynt, reint lag med snø, som eit ”velum”, eit dekke, over jorda. ”Om syndene dykkar er som purpur, skal dei verta kvite som snø—” (Jes 1, 18).




kategoriar