08
Jan
12

nota bene: Krisa i krisene

Fyrst publisert i Signert, Klassekampen, laurdag 7/1-12…

Nyttårstid er krisetid, fordi ’krise’ tyder dom, og ved årsskiftet går vi gjerne i rette med oss sjølve, både personleg og samfunnsmessig.  Det er god grunn til særleg å merkje seg dei krisene vi ikkje minst må takle i året og tida som ventar; den finansielle krisa, økokrisa og den skeive fordelinga av godar og resursar i verda. Alt ihop slikt som også heng saman med  dei politiske krisene og omveltingane, som i Midtausten og den arabiske verda. Nært knytt til dette er også utfordringane med innvandring, med kulturelle motsetningar og spenningar.

Det er lett å misse motet når vi ser ein slik bratt vegg reise seg framfor oss.  Eg trur dette fører til eit indre samanbrot i sjølve trua på politisk arbeid og politiske løysingar. Dette er ein fåre det er lett å fortrengje med dess meir snakk og politisk retorikk.  Enn så lenge kan alt sigle  vidare som før i eit land som Noreg, fordi vi er ovanpå økonomisk og kan kjøpe oss frå problema, med stor  offentleg sektor og høgt privat forbruk. Men vi veit at det rumlar i undergrunnen og at heller ikkje Noreg kan forbli ei priviligert paradisøy for alltid. Verda vil innhente oss.

Den politiske impotensen kjem ikkje minst av at sambandet mellom  personleg og politisk praksis  er blitt svekka. Noko som er særleg lagnadsvangert for venstresida. Her har den samfunnsmessige idealismen stått sterkt,  og det er den som no er i krise. Når alt kjem til alt, er det ikkje sosialisme, enn seie kommunisme, som har sigra, men kapitalisme og liberalisme.   Dei politiske aktivistane og den intellektuelle baktroppen er alle bakte inn i den store norske pizzaen, med høge inntekter og stort forbruk. I den kapitalistiske leiken må alle henge med.

Her har venstresida blitt bytte for eige grep, fordi ein så lenge har insistert på at det er den politiske og ikkje den individuelle etikken som tel. Ein har gløymt at innsatsen for samfunnsmessig rettferd tidlegare har hatt ein basis i den daglege praksisen. Å kjempe for rettferd, forpliktar. Når avstanden mellom politiske idear og eigen livsførsel blir for stor, tærer det fyrst på sjøltillten og så på den generelle politiske tilliten. Utan denne tilliten blir politikken nettopp redusert til impotent prat.

I den grad venstresida har ein visjon for personleg praksis og livsstil i dag, er det dessverre langt på veg den motsette av det som trengs. Visjonen er einsidig informert av nedslitt kultradikalisme. Individuell frigjering og livsnyting står i fokus, med polemikk mot alt som smakar av forsaking og askese.  I ein samfunns- og kultursituasjon der dei fleste tabu er brotne, verkar det meir som stagnasjon enn som provokasjon.  Det artar seg mest som eit langdrygt ekko av Opplysingstida sin arrogante religionskritikk og freistnad på å fordrive eit kristent og religiøst etos med den heidenske antikkens hedonisme og libertinisme.

I ein kultur som vår er det difor nesten umogeleg å formulere eit positivt fattigdomsideal. Norsk protestantisk puritanisme kan gjere nytten eit stykke på veg, men når det kjem til stykket, er det rikdomsidealet som ligg under, der også.  Du skal vere nøysam – for å bli rik, for å lukkast.  Idealet om det enkle livet kan sjølsagt missbrukast som eit middel for å halde folk nede i uverdige livstilhøve

Den evangeliske fattigdomen, slik du finn han i Jesu Bergpreike,  er annleis. Han handlar om indre frigjering og om ikkje å sluke resursar som tilkjem andre, anten det gjeld menneske eller naturen og livet som omgjev oss.  Det er ikkje Kalvins, men Frans av Assisis veg, kunne vi seie.  Det gjeld å ikkje oppta større plass i verda enn du treng, å ha plass for andre. Du må lære deg den livsforenklinga som må til for å kunne utvikle større solidartitet og eit samfunn som har andre målestavar enn konstant økonomisk vekst og materielt forbruk.

Utan indre forankring og forpliktande  praksis, vil den politiske dynamikken døy ut.  På høgresida må ein ta den same utfordringa: Å bryte mammons makt. Ein fornyar ikkje poltikken med uhemma økonomisk liberalisme, berre kompensert med meir ”lov og orden”-regime når det røyner på.

Det grenselause mennesket. Det er krisa i krisene.

Reklame

3 Svar to “nota bene: Krisa i krisene”


  1. januar 10, 2012 ved 2:26 pm

    Her tror jeg du treffer spikeren skikkelig på hodet Arnfinn! Jeg omtaler kommentaren din på følgende måte i min blogg:

    «Kanskje vi skulle hatt flere klostre i dette landet? Vi andre har jo altfor lite tid til refleksjon og erkjennelse…»
    http://www.homoludens.no/2012/01/10/krisa-i-krisene/

    • januar 10, 2012 ved 7:20 pm

      Trur nok det stemmer, ja. «Praksis» er ikkje berre det vi spontant gjer, men ein regel, ein tradisjon, ein samanheng for handling. Eit godt døme er nettopp klosterlivet, med sin Regula og med sin institusjonelle og sosiale støttestruktur for ein måte å leve på. – Det er noko av dette som manglar, både i kristne og i sekulære samanhengar. Difor er « den kapitallistiske livsstilen» allmektig i dag.


Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s


kategoriar


%d bloggarar likar dette: