09
Nov
11

discursus: san Giovanni in Laterano, eller: det universelle og det sekteriske

I dag har den katolske kyrkja feira årsfesten for Romas katedral, San Giovanni in Laterano; St Johannes i Lateranet. Basilikaen blei gjeven av keisat Konstantin i 324 og visgla både til Johannes evangelist og Johannes baptist (døypar).

I motsetnad til det mange trur, er det ikkje Peterskyrkja i Vatikanet som er Romas katedral, men nettopp Johanneskyrkja i Lateranet. Ein katedral er ei kyrkje med ein ’katedra’ (kateter), ein bispestol. Eigentleg posisjonen til ein som lærer med autoritet. I antikken er det den sitjande stillinga som er den lærande, jfr Jesus som set seg når han held Bergpreika. Difor snakkar vi stadig også om ein ”lærestol” i akademia, og sjølv det enklaste ’kateter’ i eit klasserom er eigentleg ikkje bordet, men stolen bak. Ei aldri så flott kyrkje er ikkje ein ’katedral’ om ho ikkje har ein bispestol/er eit bispesete – medan den enklaste kyrkje er katedral dersom ho er biskopens kyrkje og sete.

I alle fall: Romas biskop, paven, budde i Lateranet og flytta ikkje til Vatikanet før i Renessansen. Og stadig er altså hans domkyrkje, hans katedral, St Johannes i Lateranet. Der står ”Den apostoliske stol”. Der «sit» paven når han gjev verkeleg autoritative utsegner; ex cathedra.

Roma har alltid ført eit forsete i den universelle kyrkja; skismaet med dei ortodokse/orientalske kyrkjene går ikkje på det, men på korleis den romerske biskopens, pavens, primat skal forståast,. Eg både vonar og trur at dette viktige ekumeniske spørsmålet kan finne si løysing snart. Roma er både den gamle imperiehovudstaden, og byen til apostelfyrstane, Peter og Paulus’. Roma har vore senteret i den siviliasjonen som kyrkja blei fødd inn i og som ho i så høg grad har forma. Ei universell kyrkje utan eit senter, blir lett oppslitta og nedbroten. Nyleg høyrde eg faktisk eit innlegg av den kjende evangelikale intellektuelle, kristenleiaren Os Guinnes, her i Oslo – og han understreka m a at kristendomen og kyrkja alltid har nådd ut og teke vare på si tru og sin misjon fordi ho har skjøna kor viktig det er med eit senter. Utan det, vil lokale-, najonale- og andre særinteresser og pressmekanismar lett bryte kyrkja ned. I dagens evangelikale kyrkjesamfunn ser vi korleis sekteriske rørsler som ”The Christian Right” (det kristne høgre) i USA omformar kyrkja, og hennar misjon blir ein nasjonalistisk og populistisk ideologi. Einsidig populisme, med leiarar som berre er ”hovdingar” for sine grupperingar, kan føre sikkeleg gale avgarde. Antiintellektualisme og antielitisme på villspor fører til forenkling, fordumming og fordomar.

I dagens kristne verd ser vi at desse amerikanske tendensane slår inn også her til lands. Den tradisjonelle lekmannskristendomen (bedehuset) misser sin luthersk-pietistiske eigenart og blir meir og meir prega av politisk konservatisme og nasjonalisme, para med ei einsidig og overoppheta  fokusering på staten Israel. I staden for ei tydeleg tilhøyring til den historiske kristendomen, får vi ein ekstrem kristen sionisme der tradisjonell treeiningstru, kristologi og botsforkynning kjem på sidelina.  På mange måtar er det ein panikkreaksjon på nedgang og manglande oppslutning om vanleg kristen evangelisering og trusliv slik vi kjenner det frå kyrkje og bedehus tidlegare. I USA er heile ”det kristne høgre”  blitt sterkt prega nettopp av frykt, hat og forsnevring.

Alarmen bør no gå i kristen- Noreg, meiner eg.

Reklame

0 Svar to “discursus: san Giovanni in Laterano, eller: det universelle og det sekteriske”



  1. Kommenter innlegget

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s


kategoriar


%d bloggarar likar dette: