11
Sep
11

homiletica: preike ved høgmessa i Oslo Domkrk; ekumenisk minnegudsteneste i høve tiårsdagen for «11.september», New York; Mark 7,31-37

Gjestepredikant i Oslo Domkrk i dag. Teksten er den oppsette preiketeksten i Den norske kyrkje for denne sundagen…

Kjære brør og systre!

Evangeliet i dag fører oss rett inn Jesu misjon, hans messianske misjon, hans oppdrag.  Folk var overveldet og forundret, høyrde vi, og dei sa: Alt han har gjort, er godt. Han får døve til å høre og stumme til å tale.  Dei kjende, kanskje utan å forstå fullt ut, at her var nettopp Messias på ferde, i arbeid.

For Messias, den salva frelsar-kongen som folket venta på, han skulle nettopp gjenreise godleik og rettferd, han skulle fornye både folket og menneska og reise dei sjuke, rettslause og fattige opp til fullt verd i Guds folk, til fullt verd som Guds skapningar, til fullt verd som menneske. –Herre, du Davids son, ropa den blinde Bartimeus der han sat ved vegkanten og venta på at Jesus Messias skulle passere; – gjer sælebot på meg, miskunn deg over meg, gjer meg sjåande!

Ja, Messias opne blinde augo, og – som vi høyrer i dag – han opna døve øyre og stumme munnar. Tungene tala, leppene opna seg; ord braut fram, lovprising lydde. For han, Messias, hadde tala sitt Effata!; Lat deg opp! Frå djupet av si sjel, med ein sukk som sette himmelske krefter i rørsle, gjorde han underet, viste han teiknet, teiknet på nyskapinga av mennesket!  Det mennesket Gud har skapt til å høyre og tale!

Jesu messianske misjon, hans frelsargjerning, omfatta også dette: Opninga av mennesket! Forløysinga av mennesket som eit meddelande og kommuniserande vesen. Mennesket er skapt til å vere ein open skapning, ein skapning som tek inn verda rundt seg og som kan gje av seg sjølv til verda, til sine medskapningar, til sine medmenneske.

Noko av menneskets ulykke, ei frukt av fallet, ein del av vår felles lagnad, er at vi stengjer oss. Vi blir autistar, lukka inne i vår eiga vesle verd, vårt eige fengsel.

Mennesket er skapt til å vere ope mot Gud, til å ta i mot dei store orda om livet, til å seie: Herre, tal, tenaren din høyrer! Mennesket er skapt til å lovprise og be. Mennesket er ikkje berre, eller fyrst og fremst, ’homo sapiens’, men homo orans, det bedande mennesket, homo adorans, det tilbedande og takkande mennesket! ”Jag vill tacka” ikkje berre ”livet”, men Gud, min Far, min Skapar, mitt Opphav!

Men vi er også skapte til å lytte til dei andre, til naturen og skaparverket rundt oss; suset frå bylgjene og skogen, bruset frå alt og alle som omgjev oss. Vi skal framfor alt lytte til mennesket, til våre brør og systre. Lytte til deira tale, deira klage og deira glede, til deira visdom, til deira  kultur og samfunnserfaring. Ta inn heile røyndomen i den menneskelege familien, lytte til fortida, lytte til samtida, ja, lytte til framtida, når det er fare på ferde, når det er von å spore.

Og vi skal meddele oss til kvarandre, ærleg, ope, tydeleg!

Kjære vener! Dei tragiske hendingane vi minnest i dag, den 11. September, seier oss noko om ei lukka verd; ei verd der aggresjon og forbitring lagrar seg opp heilt til det, så å seie, sprengjer seg veg. Demningar som brest, ja, tårn som styrtar… Ulike delar av verda som ikkje lenger forstår kvarandre eller deler med kvarandre, lid eit felles nederlag.  Dei vestlege landa, representerte ved USA, hadde kanskje kome i skade for å sjå seg sjølve som den altomfattande og dominerande sivilisasjonen, med si tru – og med si vantru, sin religion og sin sekularisme, ja ateisme – med si militærmakt og si finansmakt. Vi har oversett og overhøyrt dei andre, eller: ikkje sett, ikkje høyrt, ikkje vore på talefot med. Lukka inne i vår eiga verd. Ein stor del av den øvrige verda har kjent seg makteslaus, frustert, utnytta, nedvurdert. Over lang tid.

Kjære vener; vi treng å ta inn det messianske, ja, det guddomlege Effata! Ordet som opnar. Det opnande underet. Ja, kanskje er det eit under som må til, i denne tilsynelatande så fastlåste verda. Ikkje eit under i staden for vår vilje og innsats, men eit under som gjer at vona og viljen til det gode ikkje går til grunne i panikk og kynisme!

Effata! Opn deg opp, Europa og Amerika, for dei andre, for deira tru og deira liv!

-Effata! Opn deg opp, du som er frå andre verdsdelar, slik at alle kan innsjå at vi lever i fridomens tid. Det går ingen veg tilbake til tider og samfunnsformer der alle er like, ingen veg tilbake til einskapskulturane og einskapssamfunna – det vere seg kristne, muslimske eller sekulartistiske. Vi er her saman, under same tak. Vi må finne ut av det. Vi må greie å vende det til eit gode, til eit insitament, til noko skapande.  Ikkje ver så redd for dei andre! Har du tru på det du står for, vil det vinne gehør. Fri tilslutning til tru og livssyn er den einaste farbare vegen no. Så ver ikkje styrt av frykt og sinne. Terror er tenkt til å skape frykt – men terror og terrorisme er også skapt og næra av frykt, hos alle partar. Sjåvinisme og einspora nasjonalisme (der også tru og livssyn kan misbrukast) , saman med sosial urett, internasjonalt og nasjonalt, alle vår Babels-tårn av urettmessig rikdom og makt  – det er det som fyrst og fremst gjer verda til ein utrygg plass i dag. Å ta fatt i alt dette, er ikkje lett – men eg seier: Har vi noko val?

Brør og systre. I klosteret der eg lever til dagleg, opnar kvar dag med dei same orda, i tidebøna ved morgongry, etter den lange stilla gjennom kveld og natt, dei fyrste orda vi tar i vår munn: -Herre, løys mi tunge, så min munn kan forkynne din pris! Det betyr òg: -Herre, løys mi tunge så eg kan tale dei gode og sanne orda, Herre, opne mitt øyre, så eg kan høyre deg, og høyre dei andre!

Når Herren ser verda i dag, den 11. September, trur eg han sukkar djupt, og seier: Effata! Opn deg opp!

Og eg seier:

O Gud, all godhets giver: Kom, /ta bolig i vår fattigdom!

Reklame

2 Svar to “homiletica: preike ved høgmessa i Oslo Domkrk; ekumenisk minnegudsteneste i høve tiårsdagen for «11.september», New York; Mark 7,31-37”


  1. 1 Randi
    september 12, 2011 ved 4:31 am

    En god og klok preken!

  2. 2 Helge Koch
    september 12, 2011 ved 9:13 am

    Ja, det var en god og klok preken. Enig med deg søster Randi.


Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s


kategoriar


%d bloggarar likar dette: