19
Feb
11

nota bene: Religion og revolusjon

fyrst publisert i Signert-spalten, Klassekampen, laurdag 13. februar. skulle vore lagt ut her på bloggen like etter, men vart forseinka…

Sjølv norske media har ikkje kunna unngå å formidle bileta frå Tharir-plassen i Kairo, med titusenvis av demonstrantar i bøn. Offentleg bøn. Tydleg bøn, med heile kroppen som uttrykksmiddel, ikkje sjenert norsk inderleggjering. Som om ein vil seie: -Her er vi, vi demonstrerer og vi bed. Demonstrasjon og bøn høyrer saman, det er menneske som i fellesskap manifesterer noko som er yttarst viktig for dei. Bøn er også manifestasjon.

Eller dei kristne som slår ring rundt dei bedande muslimane så dei kan be i fred. Og muslimane som aktivt syner si støtte  til dei koptiske kristne som blei angripne i katedralen sin for ei tid sidan. Desse inntrykka forstyrrar det gjengse norske biletet av religion som noko som skal haldast i privatsfæren eller som symboliserer krangling og ufred.

Bileta av bedande demonstrantar framstår som teikn på ein annan måte å tenkje på. Dei syner oss ein tredje veg i tilhøvet mellom religion og politikk. Norsk og vestleg opinion har køyrt seg fast mellom to variantar: Anten tenkjer ein seg offentleg tru og religion som dominerande og eventuelt statsberande ideologi. Eller så skal det religiøse livet ”halde seg heime”, forbli i privatlivet for dei som måtte ynskje det.  Viljen til å gjennomføre denne plasseringa skifter frå mildt nedlatande aksept til aggressiv motstand. Ofte framsteller ein det som om kyrkja og vestleg religion har vore fornuftige nok til å la seg temje og marginalisere, og ein argumenterer for ei tilsvarande utvikling i andre samfunn. Religionen skal få vere med i selskapet, viss han er snill.

Det har alltid undra meg at nokon går ut frå at truande menneske skal la seg by ei slik disiplinering. Som ein slags rampunge som har skjerpa seg. Det har like mykje undra meg at det faktisk finst truande som syns det er greitt å bli oppfatta og behandla slik. For ein brødbit og litt velvilje kan vi visst venje oss til alt.

Enn om truande menneske ikkje nødvendigvis ynskjer å ha institusjonell eller statleg overmakt? Enn om dei ikkje ynskjer at lovverket skal tvinge gjennom verdiar som ikkje har oppslutning i folket? Enn om dei berre ynskjer fridom til å stå for si tru og å kunne debattere og argumentere for si overtyding som alle andre, saman med alle andre? Enn om dei ynskjer at trua skal kunne syne seg offentleg, anten det er i tale eller skrift, på skjermen og i spaltane,  i opptog og prosesjonar, i folkemøte eller liturgi, i karneval så vel som i demonstrasjonar, i dans som i klage? Kan det tenkjast noko meir offentleg, noko som er eit meir felles ’forum’ enn Tharir-plassen, midt i Kairo? Nettopp der fell ein på kne og opnar sine hender, vende mot verda, mot alle dei andre, mot Gud.

 

Det er sikkert krefter som vil utnytte situasjonen i Egypt til eigne formål. Anten til å grunngje miltær overtaking av samfunnet eller til å etablere eit styresett i islamistisk retning. Men det ikkje gå slik, og uansett vil verda ha sett konturane av eit alternativ; ein visjon som ikkje blir borte, men som kan verkelegjerast i si tid: Eit ope demokrati som gjev fridom til ulike grupper til å vere med å forme samfunnet, til å gje kvarandre rom. Det ville vere ein lagnadstung feil å avskjere dei offentlege religiøse ytringane for å sikre seg mot islamismen. Det fins ingen absolutte garantiar mot despoti, heller ikkje ei såkalla sekulær statsform; verda har sett, og ser stadig, tyranniske sekulære og direkte antireligiøse regime. Mubarak er gjerne ein truande muslim, men styret hans har vore sekulært, stødd av sekulære, vestlege makter og med ei hard line mot islamiserande organisasjonar.

Vi andre må kort og godt lære oss – og gjerne av det som skjer i Egypt, viss alt går bra – at offentleg religion ikkje er det same som å overta samfunnsmakta. Men det er å anerkjenne religionen som ei av mange viktige røyster i eit velfungerande samfunn. I den verda som eg trur framtida inviterer oss til.  

 

 

 

 

 

 


Reklame

2 Svar to “nota bene: Religion og revolusjon”


  1. 1 Bergtora
    februar 23, 2011 ved 9:43 am

    Kvinnene deltar ikke i den offentlige bønnen som du beskriver i eksemplet ditt. Det gjør det vanskelig å sluke argumentet ditt helt og holdent.

  2. februar 23, 2011 ved 11:02 am

    Korleis bøna skal vere både kan og bør diskuterast. Poenget her var at offentleg bøn var sentralt i den politiske markeringa. Dessutan trur eg kvinnene deltok, også religiøst, på sin måte.


Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s


kategoriar


%d bloggarar likar dette: