13
Jul
09

discursus: Newmaniana frå sommaren -09 I: Radikale livsformer

Sommarlektyren er, som sagt før på bloggen, ein tjukk Newman-biografi: «Newman and his Age», av Sheridan Gilley.(London 1990/2003). Eg er komen til den epoken der Newman tek til å innsjå at den anglikanske kyrkja ikkje er verkeleg katolsk og apostolisk og at hans idé om via media (mellom protestantisme og papisme) ikkje held vatn.

Undervegs i boka dukkar det opp mange perspektiv som fortener kommentar og ettertanke. Nokre døme, fyrst dette:

He thought that the Church wanted ’expeditos milites’ (handlekraftige soldatar). Lekfolk og presteskap som sette verdsleg komfort framfor vilje til offer og innsats, prega den engelske kyrkja i samtida. Det tradisjonelle kleresiet var ”gentrified”; små ”adelsmenn”, gjerne dei frå fine familiar som ikkje dugde til anna og som i kyrkja hadde fått seg ein sikker leveveg. Biskopar som favoriserte sine eigne born og slektningar (nepotisme), kjøp og sal av embete og tilhøyrade inntekter (”livings”) var blitt normalt. Men også mange som sympatiserte med Newman og den rørsla han leia (The Oxford Movement), vegra seg ofte når det kom til stykke, they could not afford to have a conscience (sit.).

Dette var noko av bakgrunnen for at Newman, også som anglikanar, såg sølibatet som naturleg for geistlege. Noko av ein romantisk idé er det vel også; han meinte at når folk stifta ekteskap, stogga noko av det grensesprengjande i kallet deira, ikkje berre på det kyrkjelege området, men også intellektuelt. Ferdige, på ein måte. Klårt at dette er einsidig og prega av Newmans personlegdom og idealistisk-romantiske karakter. Men noko av grunnen til vi i dag reagarer så sterkt på ein slik tankegang, heng nok også saman med at det protestantiske og moderne etoset insisterer så heftig på det egalitære, det som skal gjelde for alle, det som er pratikabelt, fornuftig og allmenn-nyttig. Her misser ein noko av det radikale som ligg i sjølve kristendomens vesen: Det eskatologiske, det som peikar ut over denne verda, det som er hinsides all fornuft, det som bryt ut av syklusen med kjøp og sal, å ta til ekte og gje til ekte, å halde ”denne verda” gåande. Fordi desse perspektiva er blitt så stigmatiserte i vår kultur, har kyrkja mist synet for helgenen, for martyren, for den fullstendige overgjevinga. Vi ser det som fanatisk, hyklersk, fundamentalistisk og trugande.

Eg meiner det er mogeleg å verdsetje det ekstraordinære i menneskelege livsformer og samstundes ha eit klårt syn for likskap på det sosiale og materielle området. Vil ein forstå Newman og hans kumpanar, må ein ta med dette synet for det ekstreme. Dei var var litt ”newmaniac”, for å seie det slik. Dette representerer eit utfordring til vår kultur. Ei romantisk utfordring, kunne vi seie. Korleis taklar vi det ekstraordinære? Kanskje fortrengjer vi det på alle andre område enn det sportslege og artistiske? Redsla for elitekultur er påtrengjande for tida, både kyrkjeleg og politisk. Korleis unngå falsk elitisme utan å hamne i forflating og kvalitetsfall?

For orden skuld: Eg meiner det er grunn til å revurdere det obligatoriske sølibatet for sekularprestar i den katolske kyrkja. Dess viktigare er det at ordens- og klosterlivet for menn og kvinner beheld sin rettmessige plass i kyrkja. Desse livsformene er sølibatære pr definisjon.

Noko av Newmans syn for det folkelege skal eg kome tilbake til i neste ”Newmanania”.


0 Responses to “discursus: Newmaniana frå sommaren -09 I: Radikale livsformer”



  1. Kommenter innlegget

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Google photo

Du kommenterer no med Google-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s


kategoriar


<span>%d</span> bloggarar likar dette: