31
Mai
09

nota bene: Religionsdebatten: Om «dei andre»

fyrst publisert i Signert-spalten, Klassekampen, laurdag 29/5…

Debatten om religion og samfunn er ikkje fyrst og fremst ein debatt mellom truande og ikkje-truande. Der handlar i høg grad om ei intern meiningsbrytng i det sekulære samfunnet.  Fordi ein er blitt teken på senga av religionen som ny, offentleg aktør. Brått må ein takle probemstillingar som lenge var rekna for uaktuelle.

Kjensla av å vere overraska og truga skaper ein viss panikk. Då oppstår det haldningar som heile tida vekslar mellom aggresjon og nølande storsinn. Det er ikkje lett å vere for pluralisme og samstundes motstandar av  nettopp dei fenomena som utgjer det nye mangfaldet. Skal ein vere tolerant mot dei intolerante? Religionen blir sett på som intolerant fordi han ikkje lenger nøyer seg med å vere ein kulturell fargeklatt for privatlivet, men forpliktar mennesket på alle livsområde. Dei som sel inngangsbillettane i det fleirkulturelle samfunnet, ynskjer å ha monopol på det som er rasjonelt, universelt og offentleg representativt.  Berre dei mest ekstreme ynskjer å fordrive religionen, men mange syns det er opplagt at han skal vere kontrollert av dei sekulære.

Eitt av premissa for denne tenkjemåten er at sekularitet er det same som nøytralitet. Det kan verke som denne parolen er i ferd med å bli gjenomskoda. Vantru er sjølvsagt ikkje meir nøytralt enn tru. Det sandre premisset er seigare: At religionen eigentleg er eit vonde som vi i verste fall må leve med. Kronikkørar, redaktørar, journalistar, bloggarar og deltakarar på offentlege debattmøte vidarefører nokså unisont den tradisjonelle, vestlege religionskritikken med einsidig og svartmåla framstilling av religionen som ”mørk”, fordummande, krigshissande og konfliktskapande. Ein ser suverent bortfrå kor omfattande og kompleks religionen er, både aktuelt og historisk. Samstundes ser ein bort frå alt det massivt negative  i sekulære og ateistiske ideologiar, epokar og regime. Dette kan ein gjere utan å svare for seg fordi ein  kjenner sitt publikum og kan rekne med bifall både frå eliten og frå dei populistiske miljøa.

Ein del av problemet er naturlegvis at det norske, offentlege rommet er så lite. Kvifor verkar  dei store riksavisene og distriktsavsene så klona i spørsmål som har med religion og kyrkjepolitikk å gjere? Når ein les leiarartiklar og redaksjonelle kommentarar i desse blada, må ein bli slått av den fullstendige mangelen på forståing for tradisjonelle, religiøse synsmåtar. Alt er svart-kvitt og ein tek for gitt at skal religionen unnast eit offentleg liv, må han totalt tilpassast dei kulturliberale majoritetsverdiane. Teologisk sett, må desse redaksjonane vere noko av det mest usofistikerte og forenkla ein kan tenkje seg.

Det er bra og uunngåeleg at religion og tru blir diskutert og kommentert. Men det kan ikkje lenger vere eit internt ordskifte mellom dei som eigentleg ikkje identifiserer seg med religionen – og det gjeld svært mange av dei som har offentleg makt og innflyting i Noreg. Dei kan ikkje lenger oppføre seg som om dei ”eig” både debatten og samfunnet. Dei må gjerne vere kritiske, men må finne seg i å opptre på same golvet som dei truande.  Kvifor er det, å sjå til,  så få aktivt religiøse blant dei som redigerer aviser og debattsider eller har ansvaret for i TV- og radiodiskusjonar?  Kva med litt integrereing der i garden?

Ein religionsdebatt der herrefolket drøftar seg i mellom kor nådige dei skal vere med dei arme eller skumle  truande, er ikkje konstruktiv. Korkje fiendtleg avvising eller snille, ”gode råd” er det som trengs. Det vi treng, er likeverdige og nyanserte versjonar av både tru og ikkje-tru.

Å diskutere  tru som noko som berre gjeld ”dei andre”, er i dag ikkje berre nedlatande, men også ute av takt med realitetane.


1 Response to “nota bene: Religionsdebatten: Om «dei andre»”


  1. 1 Ståle
    mai 31, 2009 ved 5:48 pm

    Veldig bra artikkel! Setter presist ord på viktige bevegelser i den aktuelle samfunnsdebatten.

    Et typisk eksempel på at «herrefolket» diskuterer «tru som noko som berre gjeld «dei andre'» finner vi i regjeringens hersketekniske bruk av det store sosialdemokratiske «Vi» på en måte som eksluderer alle som bekjenner seg f. eks. islam eller klassisk kristendom fra det store selskap. Når det ble diskutert om Frelsesarmeens Ungdom skulle få statlige tilskudd eller ei, når de har etiske krav til sine ledere, ble det sagt flere ganger både av statsministeren og andre, at «vi» må være forsiktige med å straffe/sensurere holdninger som «vi» ikke er enig i. Man kunne brukt en hel dag på å trekke ut interessante observasjoner om regjeringens og offentlighetens holdninger til religion i det offentlige rom ut fra denne språkbruken, men for korthetens skyld kan vi i det minste slå fast at regjeringen og de ledende oponionsdannerne ikke unnslår seg å snakke om «oss» i det norske samfunnet på en måte som de facto gjør både de 150000 muslimene, de 100000 katolikkene og de anslagsvis over hundre tusen sambandister/indremisjonsfolk til annenrangs borgere.


Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Google photo

Du kommenterer no med Google-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s


kategoriar


<span>%d</span> bloggarar likar dette: