02
Nov
08

homiletica: Sundag 2. november, Allesjelers dag, Joh 11, 17-27

Brør og systre!

Nyleg var eg i ei stor, norsk kyrkje, nede i krypten, i underetasjen. Der såg eg dei svære fundamenta under søylene som ragar opp oppe i sjølve kyrkja; desse fundamenta som ber heile bygningen.

Eitt av fundamenta under kyrkja, i åndeleg tyding, er trua på det evige livet, på uforgjengelegdomen, på at vi har ei udøyeleg sjel; trua på menneskets evige lagnad, trua på at der er ei frelse og ei fortaping, ein himmel, eit helvete, trua på reinsingsplassen – purgatoriet, ’skirselden’. Denne trua har kanskje gjennom tidene vore hefta med billedlege førestellingar og fantasiar som ikkje er naudsynlege; men realitetane står fast. Ei kyrkje utan evig von og evig alvor, vert ein religiøs klubb.

Liturgien held oss fast i dei rette perspektiva. I går feira vi Allehelgens dag for å ære dei som no er helt heime hos Herren; ”den store, hvte flokk å se/som tusind bjerge, full’ av sne”. I dag feirar vi Allesjelers dag for å be for dei som er i skirselden, i purgatoriet: Ja, vi bed for alle døde og bed om nåde for dei hos Gud.

I den fyrste lesinga høyrde vi om offer og bøn for dei avdøde – som eit teikn på at ein trur på oppstode og evig liv: ”Dersom han ikke hadde ventet at de døde skulle stå opp, hadde det vært unødvendig og tåpelig å be for de døde” ( 2 Makk 12, 43-46). Judas Makkabeus trudde – og Martha, som vi høyrer om i evangeliet, trudde: ”Jeg vet at han” –altså den døde Lasarus –”skal oppstå: Ved oppstandelsen på den ytterste dag”.

Vi lever i ei tid då tanken på livet etter døden er blitt veldig fjern og uverkeleg. Som ein medisinprofessor eg las om nyleg, spesialist på kva som skjer med kroppen vår i etter at vi er døde; han seier til intervjuaren: ”Min oppfatning er vel at det er slutt når det er slutt” (Strek, 4-08).

Det største skillet i kulturen vår går kanskje her: Dei som trur at vi har ein evig lagnad og dei som trur at ”det er slutt når det er slutt”. Er det siste sant, kan vi avslutte denne messa her og no.

Dette har gjort oss forlegne, vi lever i eitt av verdas mest sekulariserte land – vi må ikkje innbille oss at vi ikkje blir påverka av klimaet rundt oss. Vi nedtonar det evige i trua, trua blir moral og livssyn. I dag vil eg ”tone det opp”: ”Jeg råde vil alle i ungdomens dage/at de dog i tide må tenke seg om”. I dag skal vi tenkje over kvar vi vil hamne, på den andre sida. Fyrst når det blir eksistensielt alvor for vår eigen del, blir det alvor også i våre bøner for dei som alt er avlidne.

Brør og systre! Lat oss gå og skrifte – våre alvorlege synder og våre veikskapssynder. Eit skriftemål kan avgjere di evige framtid.
Lat oss sleppe til Gud i livet vårt alt her og no; han reinsar oss også gjennom det vi må halde ut i tru, von og kjærleik alt no.

Lat oss be, slik det lyder i den gamle sekvensen frå Requiem-messa, Dies iræ/Vreidedagen, og seie til Herren, til Jesus:

”Trøytt for meg du sat ved brunnen/striden var ’kje enno vunnen/sigerdagen ikkje runnen.

Miskunn gav du syndekvinna/røvar let du sæla vinna/Er det von for meg å finna?

Det vil vi be om i dag, for oss og alle våre!

Reklame

38 Svar to “homiletica: Sundag 2. november, Allesjelers dag, Joh 11, 17-27”


  1. november 2, 2008 ved 12:12 pm

    Godt å lese din preken når en av en eller annen grund ikke kunne være til stede. Takk skal du ha.

  2. 2 w
    november 2, 2008 ved 7:44 pm

    Kva er skilnaden på homiletica og homilie? Kvifor har du endra tittelen her?

  3. november 2, 2008 ved 8:58 pm

    Begge orda er grammatikalsk mogelege; «homilia» tyder preiker»; «homiletica» tyder «preike-ting’/slikt som har med preiker og forkynning å gjere, evt «læra om preikekunsten» (homiletikk). Eg skifte av reint estetiske grunnar; poetica, homiletica etc… Smak og behag, rett og slett..Ikkje viktig. Folk må ha litt å lure på 🙂

  4. 4 w
    november 2, 2008 ved 9:54 pm

    Før, i den første kule bloggen, kunne me lesa kommentarar som kom inn på eldre innlegg. Det var kjekt. Nå kan me ikkje det :- (
    Kommentarar som kan vera interessante for fleire å lesa, når kanskje berre fram til deg.
    Så, om du kunne vera så grei….

  5. november 3, 2008 ved 12:22 am

    Ja dette var en fin preken. Går det an å ønske seg på denne blogen? I så tilfelle ønsker jeg meg en preken som en grundet på det andre rommet du vet i den samme kirken, det med skader fra jordskjelvet i 1905. Det tror jeg kan bli en fin preken.
    tore erik

  6. november 3, 2008 ved 8:30 am

    Til W:
    Hm, det du nemner om tilgjengelege kommentarar skal eg overvege; eit argument for retur til «gamlebloggen» (Gamle Svarten…)

    Og til Tore Erik:
    Takk; dette var jo ei alvoreleg og «fundamental» preike, på ein alvorsdag; men tårnromet med jordskjelvskadar dukkar nok også opp i ei preike når tida er inne…

    Tore Erik: syns du ,forresten, eg skal gå tilbake til «den svarte» boggen, med kvit skrift?

  7. 7 Jsl
    november 3, 2008 ved 11:09 am

    Takker for en forventet fin allesjellers messe i St. Dominicus. Det vakre været fristet til en tur etterpå opp til Vestre gravlund for å minne kjente og kjære. Var også på St. Dominicus området. Like ved den stod Frelsesarmeen og spilte salmer. Det var stor folkevandring med kranser og lystenning som talte for seg.

    Jeg har ingen ting imot den nye bloggen men likte den første best, men med et ønske om (hvitt ansikt)

  8. 8 w
    november 3, 2008 ved 1:35 pm

    Eg har aldri høyrt nokon prest i Den norske kyrkja seia: «Eit skriftemål kan avgjere di evige framtid.» Har du?

    Er det fordi ein skal skrifta før nattverden, slik at det eigentleg er nattverden som er avgjerande? Eller er det nok å skrifta?

    Ja, preika er right to the point!
    Det er det største skiljet, å tru eller ikkje tru på eit evig liv.
    Men her er mykje forvirring ute og går. Mange statskyrkjefolk blir ganske forskrekka når ein seier at det er det evige livet som er målet med det heile. Dei meiner det er så egoistsisk – det går ikkje an! Gode kristne er ikkje opptekne av eiga vinning. Det er eit umogeleg motiv for å tru / ha eit aktivt trusliv.
    Kommentar?

  9. 9 Rob
    november 3, 2008 ved 2:04 pm

    Fra en som tilhører DNK.

    Det som påstås av W er fullstendig fremmed for meg.. Dette tror jeg ikke er vanlige tanker hos folk i kirken, men kanskje tanker w har konstruert i sitt eget hode.

    Tro, håp og kjærlighet….de tre kristne kardinaldyder. Håpet om frelse og evig liv er innebygd i troen på Kristus, men dette er ikke et håp som kun gjelder meg og min egen skjebne.. Dette er et håp som gjelder alle mennesker, ja hele skapningens forløsning!!

  10. november 3, 2008 ved 3:02 pm

    Eit skriftemål kan vere avgjerande – fordi ei uoppgjort synd kan vere det. For ein katolsk kristen må alvorlege synder skriftast, så sant råd, og andre synder kan det vere ei stor hjelp å skrifte, når livet har «køyrt seg fast».

    Samd med Rob i at problemstillinga «egoisme’/’altruisme» ikkje høver når det gjeld frelsa. Det er kvart menneske sitt kall å søkje Gud og hans frelse; det er målet og fullbyrdinga av livet vårt. Truleg er det for lett å tenkje på kristendom som eit «idealistisk prosjekt», ei «god sak». Men det er, djupast sett, eit spørsmål om fellesskap med Gud, vår Skapar.

    Samstundes frelsa rekk vidare enn einskildmennesket, som Rob seier – heile universet skal fornyast i Kristus.

  11. 11 Rob
    november 3, 2008 ved 3:11 pm

    Godt forklart Haram!
    Hvilket fremtidshåp og hvilken visjon!!!!!!!!!!!

  12. 12 w
    november 3, 2008 ved 3:19 pm

    Ok, ikkje konstruert i mitt eige hovud, men kanskje ikkje presist. Vel sett på spissen. Men det passar jo saman med det pater Arnfinn seier om skilnaden på moral/livssyn og tru.

    Men for å finna ut det: Dei fleste i statskyrkja trur ikkje på Gud, og endå mindre på evig liv, men dei er nå medlemmer likevel. Vil ikkje bryta, og så treng dei ein plass å høyra til.
    Spør nokre av desse kva som er poenget med kristendomen. Du må kanskje grava litt, på eit konkret daglegdags språk.

  13. 13 w
    november 3, 2008 ved 3:32 pm

    Det er lett å snakka forbi ein annan. Eg sa ikkje kva som er rett og gale her. eg sa kva mange statskyrkjefolk meiner/trur. Eg har ikkje statistikk. Om akkurat dette har eg berre snakka med folk sjølv. Og det skal eg gjera meir….

    Sjølv er eg einig både med Rob og pater Arnfinn!

  14. 14 Rob
    november 3, 2008 ved 3:48 pm

    «Dei fleste i statskyrkja trur ikkje på Gud».. dette er et bastant utsagn du selv må stå for.. regner med at du definerer deg selv innenfor, altså blant de troende..
    En pater (faktisk en dominikaner) har sagt: Troen er dypest sett en gave fra Gud. Å beskylde andre for manglende tro, er på mange måter absurd…kanskje disse menneskene enda ikke har mottatt denne gaven..

    Kirkens budskap må og skal forkynnes, men med ydmykhet for menneskers vandring mot Gud! Og hvert menneske har sin egen vei!

    En gammel ørkenfader sa det slik med tanke på frelsen: Jeg tror og lever i håpet om alles frelse, men når det gjelder meg selv er jeg i tvil…

    Tror dette er en god innstilling!! I alle fall et hinder mot å dømme andre utenfor..

  15. 15 w
    november 3, 2008 ved 5:00 pm

    Lat meg visa til statistikk:
    NRK-Verdibørsen 16.02.08:

    Det blir fleire og fleire tvilarar i Den norske kyrkja. Den delen av medlemmene som er truande er synkande.
    20% trur på dei sentrale kristne dogma.
    50 % trur på Gud.
    80% er medlemmer i statskyrkja.

    Eg reknar med at sentrale kristne dogme = trusvedkjenninga. Å tru på Gud, i ei eller anna form, er ikkje det same som å tru på forlating for syndene, oppstoda av lekamen og evig liv.
    Konklusjon: Den norske kyrkja er ein ikkje-truande religiøs fellesskap.

    Det er interessant det som har stått om dåpsopplæringa i Dnk i Vårt Land i det siste. Der er mykje stearinljos, hald i hand og sit i ring, men lite forkynning. Det samsvarer med det eg (altså eg) høyrer frå t.d. speidarleiarar. Ingen vil ha andakten. Folk er redde for å forkynna, for å vera tydelege. Det har med klimaet i det norske samfunnet å gjera. Det er populært å søkja, men ikkje å finna. Pater Arnfinn har så rett, så rett!

    Alt det du seier om tru, gåve og vandring, er fint og rett, men ein bør og opna øyro og augo og både høyra og sjå kva folk faktisk seier og gjer – eller ikkje gjer.

  16. 16 Rob
    november 3, 2008 ved 5:18 pm

    Hovedfokuset bør ikke være på alle andre og deres manglende tro….Det finnes kilder å øse av i kirken for den som vil…

  17. 17 w
    november 3, 2008 ved 5:33 pm

    Nettopp, for den som vil! Men i Dnk er der ikkje så mange som faktisk vil.

  18. 18 Rob
    november 3, 2008 ved 6:25 pm

    Tvilen, mørket, gudsforlattheten, vanskeligheter med å tro finnes blant mange i kirken.., ja til og med blant de største helgener…Det er ikke alltid slik at troen er ren og klar for alle til enhver tid..I perioder kan troen henge i en meget tynn tråd for mange mennesker. Dette har kirkens klassiske sjelesørgertradisjon lært oss…

    ps. Dessuten er det nylig utgitt en bok om Mor Theresa..

  19. november 3, 2008 ved 6:29 pm

    Her er eg samd med W, sjølv om Robs poeng høyrer med. Klart at den indre haldninga til eit menenske er det berre Gud som kjenner og dersom eit menneske er søkjande, kan den «minste» tru vere «stor nok» og syne veg i rett lei.

    Men her dreiar det seg om tilhøvet mellom kyrkja og trua. Kyrkja må også forhalde seg til trua som vedkjent tru, som tydeleg trus-vedkjenning. Som ved dåpen, særleg tydeleg når vaksne menneske vert døypte. Kyrkja kan leve som fellesskap berre ved at menneske ope vedkjenner seg den kristne trua og deltek i kyrkja si gudsteneste.

    Sett frå denne synsvinkelen, er det klårt at den faktiske stillinga for Den norske kyrkja er uhaldbar; med eit stort gap mellom nominellt medlemstal og aktiv trusvedkjenning/truspraksis. Å oversjå dette, er rein srutsepolitiklkl, Det same gjeld, langt på veg, situasjonen med gamal katolsk majoritetsreligion. Skilnaden er at ein der ikkje har laga ein eigen «ideologi» av det; «den opne og inkluderande folkekyrkja».

    I stats- og folkeyrkja ser vi prinsippet «belonging, but not beleiving» i full utfalding. Som basis for kristen tru og kristent kyrkjeliv er det heilt uhaldbart. Det er elles på tide at vi ikkje lenger paternaliserer det norske folket og seier at alle «eigentleg» trur. Folk må bli tekne på alvor. Det er på høg tid.

  20. november 3, 2008 ved 6:32 pm

    Mor Theresas tru var ei kjempande tru – og det vil trua alltid vere. Men Mor Theresa deltok i den synlege trusfellesskapen, i credo, i messa, i kyrkja. Ho hadde eit aktivt tilhøve til trua. – også/nettopp i sin tvil og i sitt mørker. Det er det som er det avgjerande.

  21. november 3, 2008 ved 6:34 pm

    Eg blir borte frå tastaturet nokre timar, men berre kommenter i vei..

  22. 22 Rob
    november 3, 2008 ved 8:39 pm

    Vi i Dnk har mye å lære av DKK, i denne sammenheng tålmodighet (en sentral dyd) overfor vår kirke…så vil nok skillet med staten komme når tiden er inne..

  23. 23 Bjørg Mai (Maria)
    november 4, 2008 ved 8:55 am

    Som nykonvertert katolikk ser jeg selvfølgelig katolsk tro og praksis som det eneste rette, men når det gjelder statskirken med dens mange lunkene madlemmer ser jeg en verdi som ikke bør undervurderes. Folk døper barna sine. Det innebærer at barna får en mulighet til samfunn med gud.

  24. november 4, 2008 ved 9:27 am

    Ja, men det går ei nedre grense for forsvarleg dåpspraksis. Dåpen er eit sakrament, innstifta av Kristus, ikkje eit pedagogisk kontaktmiddel. Dåp, trusvedkjenning, deltaking i messa og i kyrkja sitt liv høyrer saman.

  25. 25 Bjørg Mai (Maria)
    november 4, 2008 ved 9:37 am

    Tror du ikke sakramentet i seg selv åpner ei linje som gir barnet selv en sjanse det ellers ikke villle fått?

  26. 26 Ingvild
    november 4, 2008 ved 10:04 am

    Venter i spenning på ditt svar på Bjørgs spørsmål, fr. Arnfinn – og spør videre: Er det noen forskjell for barn som er døpt, men ikke har et gudstjenesteliv/aktiv tro og på de som ikke er døpt?
    Her ligger det et kjernespørsmål om hvilket forhold det er mellom troen og dåpen, og hva tro egentlig er. Kan barnet ha en tro som ikke er bevisst? Hvor lenge er den i så fall gyldig (uten deltaking som du sier) ? Utgjør dåpen så og si en ontologisk forskjell?

  27. november 4, 2008 ved 11:25 am

    Dåpen, som alle sakramenta, verkar i kraft av Kristii innstifting. Men det tyder ikkje at dei kan brukast på kva som helst slags måte.- Dåpen er ein del av den kristne initiasjonen (innføringa) i kyrkja; saman med ferminga (komfirmasjonen/krismeringa og den fyrste evkaristien) og skal ikkje lausrivast frå kyrkja. Dåp, som isolert handling, er ein torso. Vi skal ikkje bruke dåpen for å gje barnet «ein sjanse». Den sjansen får det også ved å leve og kunne høyre Kristus forkynt eller bli fortalt om ved andre kristnes liv og ord. Då kan det, i ansvarleg alder, be om dåp og gjennomgå det kristne katekumenatet. Dette vil bli meir og meir normalt i framtida. Tida for «automatisk» dåp er slutt.

    Born av praktiserande kristne foreldre, som faktisk gjev barnet ei kristen oppdraging og lærer det å leve i kyrkja, bør la borna bli døypte som små.

  28. 28 Ingvild
    november 4, 2008 ved 12:10 pm

    Det er dogmatikken jeg spør etter – men du svarer først og fremst i forhold til praksis og «misbruk».
    Er svaret kun: det virker i kraft av Kristi innstifting? Altså – et ja på mitt spørsmål om det er en forskjell på det barnet som er døpt, men ikke bringes til kirken videre og på det barnet som overhodet ikke er døpt?? Hva med en personlig tro kontra evt. ubevisst tro?

  29. november 4, 2008 ved 12:40 pm

    Dogmatikken gjeld også bruken. Dåpen er eit trus-sakrament. I det gamle katolske dåpsritualet, med røter til oldkyrkja, spør presten (og gjer det framleis ved vaksendåp): -Kva søkjer du i Guds kyrkje? Svar: -Trua!. Dåpen er eit sakrament for Kristi etterfylgjing («Fylg meg!»). Dåpen er eit sakrament for innleming i kyrkja – ikkje berre «praktisk», men dogmatisk; etter sitt vesen. Det er det dogmatiske/teologiske innhaldet i eit sakrament som må informere måten vi brukar det på, ikkje «fromme ynskje».

    Sjølsagt er det forskjell på eit døypt og eit udøypt barn. Men det legitimerer ikkje bruk av dåpen lausrive frå tru og kyrkjeleg liv. At ein er døypt, er ingen garanti for at ein får eit nærare forhold til trua. Det norske folket er for ein stor del døypte, men er samstundes eit av dei mest sekulariserte folka i verda.

    Det heile er eit spørsmål om realitetsorientering.

  30. november 4, 2008 ved 12:45 pm

    Einkvar som blir døypt, får trua i gåve i dåpen. Men trua må alltid vedkjennast, ope. Slik dåpsliturgien førutset. Når vaksne blir døypte, gjer dei det sjølve; når born blir døypte, er det foreldre og fadrar som framseier forsakinga og trusvedkjenninga – ei forsaking og trusvedkjenning som omfattar at ein er praktiserande kristen.

    Lat det vere sagt: Alt det eg har nemt, er regelen. Sjølvsagt vil kyrkja strekke seg langt i møte med einskildmenneske, sjølvsagt finst det unntak og tillempingar i det faktiske livet. Men det går ei grense: når unntaket vert regelen. Der er vi no.

  31. 31 w
    november 4, 2008 ved 8:48 pm

    Kor skriv trua på at barnet må vera døypt for å bli berga, seg frå? (Me må ikkje ta ut med ungen før han er døypt.)

  32. november 5, 2008 ved 8:18 am

    Frå den katolske kyrkjelæra – som òg er den lutherske – at dåpen er naudsynt til frelse; utfrå ordet: «Den som trur og vert døypt, skal verta frelst» (Mark 16). I vestleg teologi (katolsk/luthersk) har også den radikale forståinga av ervesynda spela inn.

    Denne realistiske oppfatninga av dåpen som frelsande sakrament, meiner eg er rett. For truande og praktiserande kristne foreldre er det difor naturleg å be om dåp for barnet. Om eg hadde born, ville eg ha døypt dei helst nokre dagar etter fødselen.

    Men altså: Føresetnaden for barnedåp er den kristne heimen.

  33. 33 w
    november 5, 2008 ved 4:29 pm

    Kva med kvart menneske(barn) sin eigenverdi viss det er foreldra som avgjer om Herren bergar?
    Det er ikkje lett når bodskapen er dobbel.

  34. november 5, 2008 ved 5:06 pm

    Her må ein berre tenkje utfrå det som er naturleg i det vanlege, menneskelege livet. Når borna er små/umyndige, er dei avhengige av foreldra sin påverknad og autoritet. Det opphevar sjølvsagt ikkje barnets eigenverdi. Når dei vert sjølvstendige, tek dei eigne val. Dette gjeld på alle område.

    Det seier seg sjølv at kyrkja ikkje kan gå inn mellom foreldra og borna (og til dømes døype eit barn fordi det er ’til det beste for barnet»). Kyrkja respekterer og hevdar foreldreretten. Kyrkje forheld seg aldri direkte til borna; ho forheld seg alltid til foreldra og familien. Og elles til vaksne, sjølvstendige menneske. Kyrkja driv ikkje «barnemisjon»; heimen må stå bak.

    Det er dette som ligg bak kyrkja sin dåpspraksis:
    -dåp av vaksne
    -evt med heile deira huslyd. Det rette er eigenteg ikkje å snakke om «barnedåp», men om huslydsdåp («dei vart døypte -med heile sitt hus», Apgj.)

    Vonar dette er klart.

  35. 36 Herman
    november 5, 2008 ved 7:40 pm

    Jeg forstår bare ikke problemstillingen: «er det nødvendig å døpe barnet, er det ikke nok å være snill?». Man døper vel barnet for at man vil det skal høre Gud til? Barnedåp kan jeg ikke se på som noe annet enn et formidabelt servicetilbud fra kirken sin side, selv
    om barnet ikke begynner å lyse e.l. etter
    dåpen, som bevis.

    Hilsen

  36. 37 Ingvild
    november 5, 2008 ved 10:38 pm

    Noen reagerer på å ha blitt fratatt muligheten til å velge selv – jeg kjenner f.eks til ungdom som inntar et ateistisk standpunkt, og som kjenner det krenkende at foreldrene har døpt dem. Men det er kanskje nok et resultat av vårt individualistiske samfunn at noen kommer på den tanken…? Å snu problemstillingen på hodet, vil sikkert mange mene.

  37. november 5, 2008 ved 11:28 pm

    Alle må finne seg i at foreldra gjer val for oss så lenge vi er born; det er det ingen grunn til å vere krenkt over. Når vi sjølve kan ta ansvar, må vi sjølve ta stilling – også til den oppsedinga foreldra våre har gjeve oss. Ein som ikkje trur, kan løyse sine band til kyrkja, og bør kunne rekne med å bli respektert for det.


Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s


kategoriar


%d bloggarar likar dette: