officium…

PINSE, ‘femti dagar’ etter Påske…

Pinsedag, Akklamsjon ved forbønene (1.vesper)

”Emitte Spiritum tuum et renova mundum”
(”Send ut din Ande og forny verda!”)

Det er det Pinsa handlar om. Denne bøne-akklamasjonen hentar orda sine frå Salmen som seier: ”Send ut din Ande, Herre; og vi vert skapte, og du fornyar andletet åt jorda”.

Vi er så vane med å splitte røyndomen at ”det åndelege” berre har med det indre å gjere. Og det som berre er ”indre” blir så lett borte i ei støvsky. Også i karismatiske krinsar, der Andens gåve blir vektlagd, er det ofte berre dei ’personlege’ opplevingane som er i fokus. Men Guds Ande angår heile livet. Fordi Gud er éin, fordi himmel og jord er eitt, fordi skaparverket er éitt, fordi Guds vilje med verda er at ho skal verte éi verd av alle ’nasjonar og tungemål’, fordi livet vårt er eitt, med kropp og sjel.

Guds Ande var med då verda vart skapt. Guds Ande verkar heile tida i skaparverket; utan Anden ville alt døy og forvitre. Utrenninga av Anden på Pinsedagen er Andens gåve i fullt mål og gjeven på ein slik måte at vi vert fornya i djupet av vårt vesen; Gud legg si lov i hugen vår, som profeten Jeremias seier (Jer 31, 31ff), det er ’den nye pakta’; og vi får nye, levande hjarto, seier profeten Esekiel, han som også ser i eit syn korleis Anden kjem over dei turre og døde beina av Isarel så dei vert levande (Esek 36 og 37).

Denne Andens gåve verkar alt no - med Kyrkja som sjølve ’strålingssenteret’ – men skal utfaldast heilt og fullt på Den store Pinsedagen når Messias kjem att.

Skjønar vi då at både vårt personlege liv, Kyrkja sitt liv, det politiske livet, det intellektuelle livet, kunsten og arbeidslivet - heile ”økologien”, heile det store ”hushaldet” som verda er, har eit åndeleg perspektiv? I Pinsa bør vi be, ja rope til Gud som den tyrste ropar etter vatn, om Andens gåve: Veni, Spiritus Creator!- som det heiter i den Pinse-sekvensen som vi song her ved høgmessa i dag tidleg; ”Kom Heilag Ande, Skaparmakt!”

Fylden av denne gåva, som er Gud sjølv, kan vi berre ta imot som bots-Anden. Profeten Sakarja seier i ein profeti om Pinsedagen, både den historiske i Jerusalem og den eskatologiske, ved enden av tida:”Over Davids hus og Jerusalemsbuane renner eg ut ei nåde-og bøneånd. Då skal dei sjå på meg, på han som dei har gjennomstunge, og syrgja over han liksom ein syrgjer over einaste sonen…” (Sak 12, 9f; les også Joel 3).

Med den sorga, kjærleikens djupe smerte, tek all glede til. Gleda i den fornya venskapen mellom den avviste Gud og det bortkomne mennesket.

Den gleda som heile skaparverket lengtar etter.

carpe diem…

KVELD…

Det er sein Pinseaftan her på klosteret. Sit for det meste i mi celle, skrivande. Difor eg er her i Roma; må kome i mål, så helg og yrke glir litt i hop. Kjem med ei pinsehelsing i morgon, vonar eg. Berrre eit lite kveldsvink no…

For stundom er eg innom bloggstatistikken som Word Press tilbyr - og då kan ein også klikke seg inn på andre bloggar, og det ser ut som om dei slenger inn bloggar frå der du er i verda. Så altså: ein blogg, skriven her, men tydelegvis av ein amerikanar eller brite. Som har ein blogg om musikk og svært ungdommeleg kultur. Der kjem eg over namnet på eit rocka blues-band med namnet:”The Invisible Band” (bloggen heiter forresten: “The reborn pagans”, så ein skjønar at dette ikkje er ein Vatikan-blogg, hehe). Som nokon vil vite, jobbar eg med Newman og eit sentralt tema i hans teologi: “The world Unseen” eller: “The Invisible World”. Den åndelege dimensjonen; englane…

“The invisible Band” syner kanskje at “det åndelege” er hot på mange frontar i dag. Eg ser det som eit hint om at ein søkjer noko “utanfor”, om enn aldri så vagt. Det kan også, dessverre, vendast i retning av dei vonde åndsmaktene - som også er ein del av “the invisible world”. Flørtinga med desse er fårleg, samstundes som det også uttrykkjer ein trend mot det overnaturlege. Eg plar seie at folk i Noreg er veldig mot djevelens eksistens - for finst han, då finst kanskje også Gud, og det er langt verre!

Vel, eg var berre raskt innom dei “gjenfødte” heidningane og vende tilbake til trygge linkar som ‘Indremisjonsbloggen’, ‘Katolikken’ og ‘Breheim-bloggen’. Nynorske bloggar, seff!

Så eg får seie som det stod i den italiensk/engelske bloggen ( den med “Guitars, Synths And Assorted Madness From The Coolsounds & Magick Studios):

“Such is life andf it gets suchier every day”!

discursus…

TRAJANS SØYLE
- ein romersk meditasjon

Frå: William Wordsworth: ’ The Pillar of Trajan’

”Memorial Pillar! ’mid the wrecks of Time
Preserve thy charge with confidence sublime –

The exultations, pomps, and cares of Rome,
Whence half the breathing world received its doom.

…

O weakness of the Great! O folly of the Wise!
Where now the haughty Empire that was spread

With such fond hope? Her very speach is dead;
Yet glorious Art the power of Time defies,

And Trajan still, through various enterprise,
Mounts, in this fine illusion, toward the skies;

Still are we present with the imperial Chief,
Nor cease to gaze upon the bold Relief

Till Rom, to silent marble unconfined,
Becomes with all her years a vision of the Mind!

–

Nokre liner frå Wordsworths dikt herfrå strøket, konsipert på ei Italia-reise i 1825. Han var altså her, ein av dei diktarane eg jobbar med i mine studiar av den Romantiske epoken i England – som bakgrunn for John Henry Newmans teologi.

Rett her nede på flaten under klosteret, på Forum Romanum, står keisar Trajans søyle, med innhogne ”teikneseriar” av kampar og sigrar, ei heil historie i spiral oppetter den enorme søyla..

Men for Wordsworth, som for mange, er sigers-søyler like mykje minnesmerke om kulturars og sivilisasjonars fall som for deira framgang. Mitt inntrykk er også, som eg har skrive i eit dikt her, at antikken ikkje utan vidare er Romas levande røyst. Turistar trakkar rundt - og ser og ser. Eg trur dei må gå inn i kyrkjene, gjerne dei små og anonyme, for å høyre. Der trunar Kristus på si sigersøyle, krossen, og seier: -O weakness of the Great! O folly of the Wise!

Likevel – med eit samlande syn på historia som ein del av ei meniningsfull utvikling, med spor av Gud – kan dei romerske monumenta, massane av bygningar, ruinar, brotstykke og fragment, saman med kyrkjene, katakombane og klostra; det mystiske, kristne Roma; byen over apostelgravene, bli eit bilete, eit symbol, på det indre livet i mennesket. For romantikarane var dette sjølve ”greia”: Den ytre røyndomen er eit symbol – ikkje som vi ofte forstår det, som ein billeg illustrasjon – men eit fortetta, levande bilete som held røyndomen saman for oss, og i oss.

Difor ser vi byen, som alltid vil vere ein æveleg stad, eit verdsentrum (’whence half the breathing world received its doom’) – eit symbol på menneskesinnet; ein intellektuell, åndeleg og moralsk By, med si historie, sine triumfar og nederlag, si lange røynsle, stadig på veg mot orden, fred og venskap.

”Till Rome, to silent Marble unconfined/ becomes with all her years/ a vision of the Mind”…

”Til Rom, ei meir av stille marmor mura inn/ skal bli, med alle sine år / biletet av vårt sinn” .

Det er i alle fall ein måte å sjå det på.

officium…

Onsdag, vike 3, antifon for Påsketida (laudes)

”Regem in decóre suo videbunt oculi nostri, alleluja”

(”Ein gong skal augo våre sjå kongen i hans prakt, alleluja”)

Kongen er Kristus; hans ’dekór’, hans prakt og hans regalia vart iført han i borga åt lansdhovdingen Pilatus: Raud kappe, klungerkrans og røyrstav. Det var hans hermelin, hans krone og hans septer. Ein narrekonge. ”Hoffet” hans var hirdmenn frå hovdingborga. Kongesongen var: ”Krossfest, krossfest!”

Dei hengde han på kross-trona; blodet kom i staden for kappa, hendene vart nagla; han måtte sleppe alt, også røyrstaven. Berre klungerkrona beit seg fast.

Regem in decóre suo videbunt... Den latterlege og latterlegegjorde Guden. No- som då: Avvist av høg og låg.

Ein dag skal alle skjøne meininga i Guds ironi; narrekongen ’narrar’ alle: Han skal stå synleg fram i sin guddomlege ’dekór’; han er Kongen som er garanten for rett og rettferd, for all venleik og harmoni. Den gode kongens rike er alltid like vakkert som hans klednad. Vi skal sjå han – ”and all dreams will come true”! Vi skal sjå han – og alt vondt vi har sett, skal bli som om vi aldri såg det.

”Det blir ein gong…” slik startar Guds eventyr. Og mest eventyrleg: Min eigen ’dekór’ vert fornya når eg ser han. Alt eg skammar meg over, vik bort –

”og støvets drakt som her meg bandt/ blir klar som diamant”!

poetica…

det går mykje i engelsk i skrivinga mi her, så dikt kjem også på engelsk; sometimes…

TRUST

Now is the hour of trust
There are reasons
How could it be
otherwise?
Signs
friends
encouragement
experience
But not enough
Only
Trust
is enough

Like a nail
you have to hold it
with one hand
The left
Not so good not
so strong but
only keep the
position
the spot
Don’t waver
hold on
be accurate
accurate!
And then:
Use the hammer
again, again, again
beats of confidence
The determined sound
of trust.

(Roma, 5/5-08 )

carpe, carpe diem…

RETUR ROMA II

No sit eg faktisk inne i flyet, som enno ikkje har teke av frå Køpenhamn/Kastrup; mellomlanda her; Roma kl 1800, God willing. Sol her også… No startar siste etappe på dette studieopphaldet, fram til 26.juni. Då skal eg heim til Noreg via dei franske dominikanarprovinsen sine Provins-dagar i Lyon.

Har med litt ekstra bøker i sekken no, for skrivinga; Wordsworth’s Collected Poems, og Coleridge, ymse av han.. Skal lese i det på flyturen nedover. Fly er raskt, men meir stressande enn toget…

Det blir fint med Pinse i Roma. Kyrkja treng å opne seg for Andens gåve, heile tida. Liv som ikkje fornyar seg, går i døds-modus. Både kropp og sjel.

—
rakk akkurat ikkje å sende ovanståande før den pålogga nett-tida gjekk ut, 10 sek forseint - og sidan (kl 1545) har eg vore i lufta, landa i Roma/Leonardo da Vinci, teke toget inn til Termini og buss 64 ned Via Nazionale til Largo Angelicum. No sit eg trygt her ved glaskarmen min, ope vindauga mot kjende siluettar ‘”hinsides” Forum Romanum. Meir seinare..

carpe diem…

RETUR ROMA, IGJEN

Gardermoen. Eg rakk å feire den fyrste messa i klosteret (St Dominikus, Oslo) før eg måtte fly avgarde til flyet. Vemodig å reise frå Noreg ein vårdag som denne. Godveret kom medan eg var på Golsfjellet. Alt fredag ettermiddag letta det opp så eg fekk gått meg ein lang tur bortover moane. Og i går synet fjella seg oppover langs Tisleifjorden, inn mot Jotunheimen på andre sida av Valdres-dalføret. Reisa nedover til Oslo i går var vakker. Ustyrlege elvar som esa opp i den heftige snøsmelitinga, spydde seg nedover fjellsidene, brune av jord og leire som var virvla inn i den strie straumen. Den store elva i dalbotnen, Begna, tek alt med seg, vid og mektig; fyller Sperillen til randa og renn sidan, brei som Nilen, nedover forbi Eiker og Hokksund – etter å ha kvilt seg ei stund i Tyrifjorden og når sitt mål som - av alle stader - er Drammen!

Eg opplever av og til at elvar og bylgjer talar til meg, utan at eg heilt skjønar det med det same. Denne gonge sa det: -Noko er i ferd med smelte, å fløyme over, å endre landskapet, å bane veg for noko nytt. Vi er i ei kulturell overgangstid. Spennande.

No må eg stikke til Gate 40, Køpenhamn neste, så Roma. Vi bloggast!

–

discursus…

eg legg ut ’konsept-manuset’ for foredraget i dag for dei 250 delegatane her, over emnet eg hadde fått oppgjeve. Hovudpunkta/eit konsentrat…

’BLÅ KORS’ – ÅRSKONFERANSE, FRED 2/5-08; FOREDRAG: ”KVA ER DET ’FELLESKRISTNE?’ ”

Vi er i dag vitne til ei endring av haldningar og konstellasjonar i det som handlar om ’det felleskristne’. Uventa konstellasjonar: Katolske kyrkje og Misjonssambandet/lågkyrkjeleg kristendom står saman. Jamvel Pinsevenene og karsimatiske rørsler er inne i dette (døme). Ikkje berre når det gjeld det ’etiske!; også når det gjeld dogma/lære. Rett nok har dei tradisjonelt ’katolsk-kritiske’ endå vondt for å innrømme endringa, men det er kulturavhengig, og vil endre seg vidare.

I eit protestantisk dominert miljø som det norske, har ’det felleskristne’ lett blir konsentrert –eller redusert – til nokre enkle parolar: -Bibelen! Jesus! Nåden!

carpe diem…

GOLSFJELLET HER!

Vel framme på Sanderstølen på Golsfjellet; skal tale til Generalforsamlinga i Blå Kors om ”Kva er det ’felleskristne’?”

Eit ynskje om å høyre meir om Den store Tradisjonen, om det som ligg før reformasjonen, om røtene tilbake til kyrkjefedrene og oldkyrkja. Då vil ein oppdage dei sentrale dogma (trinitetslæra og kristologien), avgrensinga av NTs kanon (kva som skulle gjelde som ekte, apostoliske skrifter), liturgien, sakramenta, kyrkja som ein synleg og ordna fellesskap (med både karismar/nådegåver og embetsordning) og som diakonal/sosial fellesskap. Så her får eg trø til… Går det bra, skal eg blogge det!

Reisa frå Roma gjekk fint; måtte finne meg i å ta fly denne gongen, så vi sveva over snøkledde alpar, oppover kontinentet og inn i regnskodda over Austlands- området. Rett på bussen til Valdres, vart henta på Leira og innlosjert her. Pax et bonum!

Carpe diem…

LITT PÅ REISE IGJEN

Denne helga blir det rask reise tur-retur Noreg i eit oppdrag. Drar frå Roma torsdag morgon 1/5, retur frå Oslo sundag 4/5. Be for reisa. Elles er eg godt igang med det eg skal skrive her denne våren. Og det er sol og fint her for tida. Men ingen vårljose kveldar og netter for ei nordisk sjel…

Skal prøve å blogge meg på i helga også, men kan ikkje love noko. Nett eller ikkje nett - that’s the Question!

Pax et bonum!